فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ژنوژئوپلیتیک یا ژئوپلیتیک ژنتیکی، یکی از بحث‌های جدید در ژئوپلیتیک انتقادی است. بر این اساس، هژمونی هر کشوری در محیط پیرامونی و فراتر از آن، باید از همگونی تاریخی و فرهنگی نیز برخوردار باشد. بدون وجود چنین شرایطی، دیگر نمی‌توان از هژمونی سخن گفت و تنها باید به مؤلفه‌های سخت‌افزاری، تهدید و قدرت نظامی صرف تکیه کرد. منطقۀ قفقاز جنوبی جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان را در خود جای داده است. موقعیت ارتباطی این منطقه با جهان پیرامون در طول تـاریخ و امروز خطوط لولۀ انتقال منابع انرژی، شـرایط ویژه ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی آن را مشخص می‌سازد. قفقاز جنوبی که در جنوب روسیه واقع شده است، از محیط‌های پیرامونی یا به اصطلاح «خارج نزدیک» روسیه به شمار می‌رود. این منطقه در سیاست خارجی روسیه اهمیت بسیاری دارد. این کشور می‌کوشد از تأثیر دومینویی بحران اوکراین در این مناطق بکاهد. با توجه به اهمیت این منطقه در سیاست خارجی روسیه، در این نوشتار، با روش کیفی و بر اساس توصیف و تحلیل به این پرسش پاسخ می‌دهیم که هژمونی روسیه در منطقۀ قفقاز جنوبی چگونه است؟ اینک، روسیه قدرت مرکزی این منطقه برآورد می‌شود و در هر سه کشور یادشده نفوذ چشمگیری دارد. اما در نگرش ژنوژئوپلیتیک، به‌نظر می‌رسد که روسیه در قفقاز جنوبی هژمونی ندارد. حضور این کشور در قفقاز جنوبی، به‌دلیل رقابت با قدرت‌های غربی و پیگیری سیاست اوراسیاگرایانه است. به همین منظور، احتمال می‌رود حضور سخت‌افزاری روسیه در سه کشور ارمنستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان با چالش‌‌هایی روبه‌رو شود.