فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

همواره تحول‌ها و پویش‌های امنیتی قفقاز جنوبی تأثیر مستقیمی بر منافع و امنیت ملی ایران داشته‌اند. امروزه جمهوری اسلامی ایران با توجه به همسایگی با فققاز جنوبی و داشتن مرز با دو جمهوری آذربایجان و ارمنستان از تحول‌های این منطقه تأثیر زیادی می‌پذیرد. در سال‌های اولیۀ استقلالِ جمهوری‌های آذربایجان، ارمنستان و گرجستان، پیدایش چالش‌های داخلی، دشواری‌های دوران استقلال، ضعف در دولت‌سازی و ملت‌سازی، تنش‌های مرزی و مناقشه‌های سرزمینی، سرایت بحران‌های داخلی به فراسوی مرزها، خلأ ژئوپلیتیکی در چندسال نخست فروپاشی شوروی و ورود قدرت‌های خارجی پس از یازده سپتامبر، مسائل مهمی از نگاه ایران بودند. در سال‌های اخیر شکل‌گیری پویش‌های نوین امنیتی در حوزۀ محیط زیست، فرهنگی و اجتماعی، ژئواکونومی و رقابت راهروهای فرامرزی در حوزۀ انرژی و حمل‌ونقل، محیط امنیتی قفقاز جنوبی را برای امنیت ملی ایران برجسته‌تر کرد. برای تصمیم‌گیری مناسب در برابر تحول‌های این دو منطقه، تهدیدهای این مجموعه امنیتی باید اولویت‌بندی شوند؛ آن‌گاه می‌توان راهبردها و راهکارهای مناسبی نیز در برابر این تهدیدها اجرا کرد. شناسایی و اولویت‌بندی مهم‌ترین تهدیدها در این منطقه را به‌عنوان مسئلۀ محوری این نوشتار در نظر گرفتیم و تلاش می‌کنیم با اولویت‌بندی این تهدیدها در منطقه، راهبردها و راهکارهایی ارائه دهیم. پرسش اصلی این است که«اولویت‌بندی مهم‌ترین پویش‌های تهدیدزای متوجه جمهوری اسلامی ایران از راه قفقاز جنوبی چیست؟» روش نوشتار پیمایش با پرسشنامه است. نتیجۀ کلی اینکه در قفقاز جنوبی تهدیدهای امنیتی و اقتصادی/ژئواکونومیکی اولویت زیادی دارند و می‌توان در چارچوب راهبردهای پیشنهادی چالش‌ها و تهدیدها را مهار کرد.