فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: ارزشیابی برنامه­های درسی یکی از اجزای مهم در طراحی برنامه­های درسی و اجرای آن است، برنامه­هایی که به درستی مورد ارزشیابی قرار بگیرند در زمینه رسیدن به اهداف خود موفق­تر خواهند بود. هدف پژوهش حاضر  بررسی وضع موجود ارزشیابی برنامه­های درسی دوره ابتدایی است.روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش داده­ بنیاد انجام گرفت. جامعه­ی آماری شامل کلیه کارگزاران دخیل در برنامه ­درسی دوره ابتدایی هستند که از طریق نمونه‌گیری هدفمند از نوع ملاک ‌محور انتخاب شدند. داده­ها از طریق مصاحبه­ی نیمه‌ساختار‌یافته با ده نفر از معلمان، هفت نفر از سرگروه­های آموزشی دوره آموزش ابتدایی، شش نفر از مدیران مدارس ابتدایی و هشت نفر از اساتید دانشگاه فرهنگیان در رشته علوم تربیتی – برنامه­ریزی درسی جمع­آوری شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده­ها از روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. برای تأمین روایی و پایایی از معیارهای لینکن و کوبا استفاده شد.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان‌دهنده­ی بیست و یک مفهوم محوری و نه مقوله منتخب است که در قالب مدل پارادیمی شامل ارزشیابی نامتوازن برنامه­های درسی به عنوان مقوله محوری و شرایط علی (مشتمل بر محورهایی چون؛ ضعف سواد طراحی ارزشیابی برنامه­­ریزان درسی،تقلیل­گرایی در ارزشیابی، ضعف سواد سنجش و ارزشیابی مجریان و کمیت­گرایی در ارزشیابی)، عوامل زمینه­ای (مشتمل بر محورهایی چون؛ سازمانی، مدرسه­ای و کلاسی)، عوامل راهبردی (مشتمل بر محورهایی چون تغییر رویکرد ارزشیابی برنامه­های درسی، تخصص محوری در اجرای ارزشیابی و شبکه‌سازی در حوزه طراحی ارزشیابی برنامه درسی) شرایط مداخله­­ای تسهیل­گر(مشتمل بر محورهایی چون توسعه­حرفه­ای معلمان، تقویت دیدگاه انتقادی به برنامه­درسی و حمایت و پشتیبانی­سازمانی)، شرایط مداخله­گر محدودکننده(مشتمل بر محورهایی چون موانع فردی، اجرایی و فرهنگی – ساختاری) و راهبردها و پیامد (کاهش اثربخشی و کارایی برنامه­درسی) سازمان یافت.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج می­توان نتیجه­گرفت وضعیت ارزشیابی برنامه­های درسی در دوره ابتدایی در سطوح سه­گانه برنامه­های درسی قصد شده، اجرا شده و کسب شده مطلوب نیست و ضرورت توجه به بهبود سواد سنجش و ارزشیابی معلمان و برنامه­ریزیان درسی در این زمینه لازم است.