تحول اولویتها در سازمان همکاری شانگهای از زمان تأسیس تا سال 2019
نویسندگان
1 استاد روابط بینالملل، دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری مطالعات منطقهای، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jcep.2020.287851.449867چکیده
سازمان همکاری شانگهای در سال 1996 به ابتکار چین و با هدف حل مشکلات مرزی پنج کشور همسایه تشکیل شد و امروز پس از 23 سال به پیمان منطقهای بزرگی تبدیل شده است. این سازمان با دراختیارداشتن 20 درصد ذخایر نفتی و 50 درصد ذخایر گاز جهان، قابلیت آن را دارد که در دهههای آینده به یکی از بزرگترین قطبهای بینالمللی اقتصادی و انرژی تبدیل شود و مدیریت و کنترل بخش عظیمی از انرژی جهانی را در اختیار بگیرد. بررسی اطلاعات آماری مربوط به کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که اعضای این سازمان قابلیت آن را دارند که در دهههای آینده به یکی از بزرگترین قطبهای بینالمللی اقتصادی، تجاری، سرمایهگذاری خارجی، انرژی و نظامی در جهان تبدیل شوند. قلمرو جغرافیایی وسیع، جمعیت زیاد، منابع انرژی گسترده، سلاحهای هستهای، نیروهای مسلح، حق وتو در شورای امنیت و عاملهای دیگر به این سازمان ظرفیت اقتصادی، سیاسی و نظامی بالایی میبخشد. این سازمان هم بزرگترین تولیدکنندۀ گاز و هم بزرگترین مصرفکننده را در خود دارد، بنابراین پایۀ اصلی رقابتهای آینده بهسوی مدیریت منابع انرژی است. این نوشتار پس از مرور تحولهای گذشتۀ سازمان همکاری شانگهای، قابلیتهای این سازمان را از جنبههای اقتصادی و تأمین امنیت انرژی بررسی میکند و نشان میدهد چگونه این پیمان منطقهای محدود، به یک سازمان همکاری منطقهای بزرگ تبدیل شده است. فرضیۀ نوشتار این است که با وجود ظرفیتهای بسیار، این سازمان به یک قطب اقتصادی و راهبردی جهانی تبدیل نخواهد شد.