فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در حال حاضر، یکی از دغدغه‌های اصلی پایداری روستایی، پدیدۀ خشک‌سالی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که خشک‌سالی باعث کاهش امنیت غذایی و افول اقتصاد روستایی می‌شود. در چنین وضعیتی، معیشت روستاییانی که اساس زندگی‌شان بر کشاورزی استوار است، آسیب می‌بیند. ازاین‌رو، اجرای اقدامات مؤثر برای کاهش آسیب در مناطق روستایی بیش ‌از پیش اهمیت می‌یابد. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی اقدامات مؤثر مقابله با خشک‌سالی در نواحی روستایی است. دستاورد این پژوهش نیز، دست‌یابی به الگوی مناسب برای اجرایی ‌کردن اقداماتی است که بتواند در کاهش آسیب‌پذیری زندگی روستاییان نقش مؤثری ایفاء کند. در این بررسی، براساس فرمول کوکران، 303 نفر به‌عنوان خانوار نمونه انتخاب شدند. اقدامات مقابله با خشک‌سالی در دسته‌بندی‌های گوناگونی مانند اقدامات زراعی و باغی، اقدامات آبیاری نوین، اقدامات دامی و مدیریت خشک‌سالی بررسی شده‌اند. داده های پژوهش از نوع کمی و کیفی و تجزیه و تحلیل آنها بر بنای مدل آماری ساختاری و تحلیل مسیر انجام شده است. براساس نتایج به‌‌دست‌آمده، روستاییان از اقدامات مقرون ‌به ‌صرفه و عملی استقبال کرده‌اند. اقدامات مختلف زراعت و باغ‌داری با 93 درصد تأثیر، بیشترین میزان گرایش را داشته است. این اقدامات شامل؛ به‌کارگیری کشت نشایی، شخم حفاظتی، تغییر نوع محصول به محصولات با نیاز کمتر به آب، جایگزینی گونه‌های گیاهان با نیاز آبی کم و سازگار با خشکی و کاهش تنوع درختان است. مدیریت خشک‌سالی نیز با ضریب تأثیر 93 درصد اثربخش بوده است و اقداماتی نظیر تقویت مدیریت مالی و مدیریت محلی اهمیت داشته است. از سوی دیگر، اقدامات حفظ منابع آب با محوریتساخت استخر، لایروبی قنات‌ها و به‌کارگیری فنّاوری‌های نوین آبیاری از اقدامات مهم و بسیار اثربخش اجرا شده در آن منطقه است. همچنین، آبیاری قطره‌ای از جمله اقداماتی است که در صرفه‌جویی منابع آب موجود نقش مهمی دارد.اقدامات حفظ منابع آب در محدودۀ بررسی ‌شده با ضریب تأثیر 89 درصد توانسته است به استفادۀ بهینه از آب و مدیریت خشک‌سالی کمک کند.