کارآفرینی مقاومتی: رویکردی خلاقانه برای پایداری کسب و کارهای نوپا در شرایط بحرانی
نویسندگان
1 گروه مدیریت ، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
doi
10.22059/jed.2025.400722.654567چکیده
هدف: امروزه بیش از هر زمان دیگری کسبوکارهای نوپا نیازمند انعطاف و خلاقیت برای بقا هستند. کارآفرینی مقاومتی، کلیدی است که راهحلهای نوآورانه را در دل بحرانها میگشاید و مسیر پایداری را برای کارآفرینان ترسیم میکند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل علل و پیامدهای کارآفرینی مقاومتی به عنوان رویکردی خلاقه برای پایداری کسب-وکارهای نوپا در شرایط بحران انجام پذیرفت.روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی است و از حیث روش گردآوری اطلاعات توصیفی و از نوع پیمایشی است و از لحاظ نوعشناسی در زمرهی پژوهشهای آمیخته قرار میگیرد. جامعه آماری پژوهش را مدیران کسبوکارهای نوپا و اساتید دانشگاه تشکیل میدهند که براساس روش نمونه گیری هدفمند و اصل اشباع نظری تعداد 19 نفر به عنوان اعضای نمونه انتخاب شدند. در بخش کیفی ابزار گردآوری دادهها، مصاحبه نیمه ساختار یافته است که روایی و پایایی ابزارها به ترتیب با استفاده از روایی ساختاری محتوایی (بعد از تحلیل اولیه، یافتهها یا تفسیرهای مصاحبهها با خود مشارکتکنندگان به اشتراک گذاشته شد و مورد تایید قرار گرفت) و پایایی درون کدگذار و میان کدگذار مورد تأیید قرار گرفت. ابزار گردآوری دادهها در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته است که با استفاده از روایی محتوایی و پایایی بازآزمون تایید شد. در بخش کیفی این پژوهش، دادههای بدست آمده از مصاحبه با استفاده از تحلیل مضمون و با نرمافزار مکس- کیو- دی- ای تحلیل و علل و پیامدهای کارآفرینی مقاومتی برای پایداری کسب و کارهای نوپا شناسایی شدند. در بخش کمی پژوهش با استفاده از نقشه شناختی فازی اولویتبندی عوامل و روابط علی آنها مشخص گردید.یافتهها: یافتهها حکایت از آن دارد که تابآوری و مدیریت استرس، دسترسی به بازارهای متنوع و چندگانه، ذهنیت رشد و انعطاف پذیری، محیط رقابتی پویا، فرهنگ سازمانی یادگیرنده، شرایط بحرانی( تحریم، بحران، رکود اقتصادی)، مهارت حل مسئله در بحران، پایش محیط و آیندهنگری، حمایت و پشتیبانی (حمایت شبکهای، سیاستهای دولت)، جهتگیری معنابخش، خودکارآمدی کارآفرینانه و توانایی استفاده از فناوریهای نوین علل موثر در کارآفرینی مقاومتی هستند. از طرفی ایجاد اشتغال پایدار در شرایط بحرانی، افزایش توان رقابتی، افزایش قابلیت بازسازی سریع، تقویت فرهنگ کارآفرینی و ریسکپذیری، جایگاه یابی جدید در بازار، رشد و بقای پایدار، جذب استعدادهای باکیفیت، کاهش وابستگی کسب وکار نوپا، تقویت انعطافپذیری و پاسخگویی سریع، بهبود خلاقیت و نوآوری در بحران، افزایش جذب سرمایهگذار، تقویت برند شخصی و سازمانی، بهبود مدیریت منابع و بهرهوری نیز پیامدهای کارآفرینی مقاومتی هستند که با استفاده از تحلیل مضمون شناسایی شدند. همچنین براساس یافتهها فرهنگ سازمانی یادگیرنده، مهارت حل مسئله در بحران، جهتگیری معنابخش، تابآوری و مدیریت استرس، محیط رقابتی پویا به ترتیب مهمترین عوامل موثر در کارآفرینی مقاومتی میباشند. تقویت برند شخصی و سازمانی، تقویت انعطافپذیری و پاسخگویی سریع، جذب استعدادهای باکیفیت، ایجاد اشتغال پایدار در شرایط بحرانی و تقویت فرهنگ کارآفرینی و ریسکپذیری نیز به ترتیب مهمترین پیامدهای کارآفرینی مقاومتی در کسب و کارهای پویا میباشند که با استفاده از نقشه نگاشت فازی مشخص گردید. نتیجه: کارآفرینی مقاومتی نهتنها بهعنوان سازوکاری برای تابآوری در برابر بحرانها، بلکه بهمثابه یک رویکرد تحولساز و معناساز در زیستبوم کارآفرینی نوین شناخته میشود. نتایج این پژوهش نشان میدهد که کسبوکارهای نوپا، با اتکا به قابلیتهایی نظیر فرهنگ یادگیرنده، حل مسئله خلاقانه، تابآوری روانی و فناوریمحوری، قادرند نهفقط از بحران عبور کنند، بلکه آن را به بستری برای بازسازی، نوآوری و بازتعریف جایگاه خود در بازار تبدیل نمایند. در واقع، کارآفرینی مقاومتی پلی است میان بقا و رشد؛ جریانی که از دل تهدیدات، فرصت میآفریند و از دل محدودیتها، مزیت رقابتی میسازد. از اینرو، توسعه این رویکرد در سطح سیاستگذاری، آموزش و حمایتهای ساختاری، ضرورتی انکارناپذیر برای پایداری و تابآوری اکوسیستم کارآفرینی در شرایط بحرانی است.
