مطالعه تطبیقی نظریه‌های تصمیم‌گیری و انتخاب تحصیلی ـ شغلی: راهبردی برای ارزیابی و بهبود برنامه هدایت تحصیلی ـ شغلی نظام آموزش ‌و پرورش ایران

نویسندگان

1 پژوهشگر پژوهشکده مطالعات فناوری ریاست جمهوری و دانشجوی دکتری تخصصی مطالعات برنامه درسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

5 استادیار گروه جامعه و پیشرفت، پژوهشکدۀ مطالعات فناوری نهاد ریاست جمهوری، تهران، ایران

doi
10.22034/emes.2023.562164.2417
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف مطالعه تطبیقی نظریه‌های تصمیم‌گیری و انتخاب تحصیلی ـ شغلی و به‌منظور ارائۀ راهبردی برای ارزیابی و بهبود برنامه هدایت تحصیلی ـ شغلی نظام آموزش‌وپرورش ایران انجام شده است.روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد تطبیقی و با روش تحلیلی ـ اسنادی صورت پذیرفته است. بنابراین، اسناد نظری با بهره‌گیری از کلیدواژه‌های مرتبط و کتابخانه‌های دیجیتال و پایگاه‌های داده آنلاین گردآوری و از طریق فیش‌برداری محقق ساخته و تکنیک‌های تلخیص و طبقه‌بندی داده‌ها تحلیل گردیدند. جهت بررسی اعتبار یافته‌ها از معیارهای خود بازبینی محقق در طی فرایند جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها و همچنین از توسعه و توصیف غنی داده‌ها جهت اطمینان از قابلیت انتقال‌پذیری استفاده شد.یافته‌ها: عوامل اثرگذار در هدایت تحصیلی ـ شغلی مبتنی بر نظریه‌های ارائه‌شده را می‌توان در سه بخش، شامل عوامل فردی، عوامل اجتماعی و عوامل محیطی ـ اجتماعی دسته‌بندی نمود. نتایج ارزیابی برنامه هدایت تحصیلی ـ شغلی نظام آموزش و پرورش ایران با طبقه‌بندی احصاء شده نیز نشان داد، علیرغم توجه به برخی از این عوامل، اما برنامه هدایت تحصیلی ـ شغلی در اجرا چندان موفق نبوده است.نتیجه‌گیری: اثربخشی برنامه های هدایت تحصیلی ـ شغلی مستلزم شناسایی و درنظر گرفتن همه عوامل اثرگذار در این حوزه است. در این زمینه  با طراحی و اجرا برنامه درسی هدایت تحصیلی ـ شغلی می توان تمام عوامل و ملاک‌هایی که در پایگاه نظری به‌عنوان عوامل مهم در انتخاب تحصیلی ـ شغلی مطرح شده‌اند را طی فرایند و گام‌های سیستماتیک در کل مقاطع تحصیلی دانش‌آموزان در نظر گرفت.