تأثیر گفتمانهای هویتی روسیه بر نقشیابی اوراسیایی ایران
نویسندگان
1 دانشیار مطالعات منطقهای، دانشگاه تهران
2 دکتری مطالعات منطقهای، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jcep.2019.268580.449806چکیده
گفتمانهای هویتی روسیه (غربگرایی، دولتگرایی و اوراسیاگرایی) در دوران پساشوروی با تولید نظامهای معنایی، شیوۀ تفسیر مادی و انگارهای نظام سیاسی این کشور از اوراسیا و منطقهگرایی اوراسیایی را تعیین کردهاند. این موضوع، فراتر از روند سازواری بیپایان رفتار منطقهای روسیه با نظامهای معنایی و گزارههای هویتی متفاوت، بازبینی و بازچینش مستمر فهرست دوستان/ دشمنان این کشور بهویژه در منطقۀ اوراسیا را در پی داشته است. بهدلیل همسایگی مشترک ایران و روسیه با منطقۀ اوراسیا، مفهومسازیهای هویتی روسیه از ایران، بیش از همه، از چگونگی تولید و پردازش مادی- معنایی گفتمانهای هویتی این کشور از منطقۀ اوراسیا تأثیر پذیرفته است. از جمله، تحتتأثیر تحول هویتپایۀ نگرش روسیه به اوراسیا و منطقهگرایی در آن، نقشهای مفروض برای ایران در سیاست اوراسیایی روسیه و در نتیجه ترجیحدادن/ ندادن همکاری با آن در حوزههای موضوعی مختلف بارها دچار دگردیسی شده است. با وجود تفاوت در اندیشهورزی هویتی و عمل سیاسی، قاعدۀ رفتاری ابزارگرایانه با ایران، تولید مشترک گفتمانهای هویتی روسیه بوده است. این قاعدۀ رفتاری، نتیجۀ یادگیری اجتماعی از فرایندهای تعاملی میان تعریفهای هویتی پیشینی و تجربههای هویتی پسینی بوده و امکان روندسازی و نهادینگی را از عملکرد اوراسیایی ایران گرفته است. از اینرو، مشارکت ایران در منطقهگراییهای موجود اوراسیایی دستاورد اندکی داشته و ابتکار طرحهای منطقهگرایانۀ جدید اوراسیایی از سوی این کشور نیز موفقیتی در پی نداشته است. نوشتار پیشرو، با هدف فهم «نقش گفتمانهای هویتی روسیه در نقشیابی اوراسیایی ایران»، بهدنبال راستیآزمایی انگارۀ مبتنی بر «نقش بازدارندگی این گفتمانها بر نقشیابی اوراسیایی ایران»است.