مطالعه موانع ساختاری توسعۀ سبز کشاورزی؛ دیدگاه گلخانهدارهای شهرستان اشکذر
نویسندگان
1 گروه مددکاری و سیاستگذاری اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 گروه جامعه شناسی. دانشکده علوم اجتماعی. دانشگاه یزد، یزد، ایران.
3 گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22059/jrd.2025.392360.668914چکیده
شرایط اقلیمی و وضعیت نامناسب منابع آبی در ایران، تداوم کشاورزی سنتی را ناممکن ساخته است. بااینحال، امنیت غذایی جامعۀ ایرانی وابسته به تداوم کشاورزی است. در چنین وضعیتی، کشاورزی گلخانهای بهعنوان راهحلی زیستمحیطی مطرح شده که در راستای توسعۀ سبز کشاورزی است. با وجود این، توسعۀ سبز کشاورزی در ایران با چالشها و موانع مختلفی روبهرو است. این پژوهش به بررسی این چالشها و موانع پرداخته است.روش پژوهش، نظریۀ زمینهای برساختی است. مشارکتکنندگان، کشاورزان گلخانهدار شهرستان اشکذر هستند که حداقل سه سال سابقۀ گلخانهداری داشتهاند. با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند (حداکثر تنوع) با 45 نفر از آنها مصاحبۀ متمرکز انجام گرفت. دادهها با رویکرد کدگذاری سهمرحلهای نظریۀ زمینهای برساختی (کدگذاری اولیه، کدگذاری متمرکز و کدگذاری نظری) تحلیل شدند.یافتههای پژوهش بیانگر این بود که سرگشتگی نهادی، بههمریختگی نظم اقتصادی، ناکارآمدی سیاستگذاری انرژی، ناکارآمدی آموزش زیستمحیطی و عقبماندگی فناورانه مهمترین چالشهای توسعۀ سبز کشاورزی از دیدگاه گلخانهدارهای شهرستان اشکذر هستند. مقولۀ مرکزی «سرگشتگی نهادی-ساختاری و تضعیف توسعۀ سبز کشاورزی» است. این چالشها در مفصلبندی با یکدیگر سبب تضعیف توسعۀ سبز کشاورزی در شهرستان اشکذر شدهاند.نتایج نشان میدهد توسعۀ سبز کشاورزی در گرو بازنگری جدی در ساختارهای نهادی، سیاستگذاری و آموزش زیستمحیطی است. بدون این بازنگری، پایداری کشاورزی در مناطق کمآب مانند اشکذر با تهدید جدی مواجه خواهد بود.
