بازاندیشی در جامعه شناسی ایران؛ مرور نظام مند مطالعات انجام شده

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.52547/irphe.27.4.173
چکیده

بازاندیشی در جامعه­ شناسی ضرورت دارد، اما مطالعات متعدد در این حوزه اگر در قالب تلاش ­های مروری ارزیابی نشود، خود می­ تواند به تنوع، آشفتگی و بعضاً تناقض در یافته­ ها و نتایج به­ دست آمده منجر شود. در چنین فضایی علاوه بر اتلاف تلاش بازاندیشانه، میدان حمله به مشروعیت و جایگاه جامعه ­شناسی نیز گسترش می­ یابد. مبتنی بر این مسئله هدف پژوهش حاضر تأمل در بازاندیشی­ های صورت گرفته از جامعه ­شناسی در ایران با تکیه بر راهبرد مرور نظام ­مند بود. جامعه­ آماری شامل پژوهش­ هایی است که در بازه­ زمانی 1370 تا 1399 درباره جامعه ­شناسی در ایران انجام و به ­صورت مقاله، پایان ­نامه و کتاب چاپ شده است. پرسش اساسی این است که دانش انباشته از نظر شکلی، روش ­شناختی و محتوایی چه ویژگی ­هایی دارد؟ برای پاسخگویی به این سؤال، بر اساس مراحل روش­ شناختی، به ترتیب بررسی ادبیات موضوع از طریق مطالعه­ اسنادی، جست­ وجوی آثار و منابع، گزینش، مطالعه، فیش­ برداری، کدگذاری و درنهایت، توصیف و تحلیل انجام و نتایج در دو بخش یافته­ های شکلی و محتوایی ارائه شد. از برآیندهای این توصیف و تحلیل، تأکید بر ضرورت طرح دقیق سؤالات، شفافیت بخشیدن به مفاهیم و تکیه بر رویکردهایی مانند رویکرد جامعه­ شناسی جامعه­ شناسی در تلاش­ های بازاندیشانه آینده است.