پایش فضای شهری با رویکرد عدالت فضایی (پژوهش موردی: مناطق 13 گانه کلانشهر مشهد)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا برنامه ریزی شهری، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران
doi
10.29252/grd.2018.1478چکیده
شهر همواره با چالشهای بسیاری از جمله نابرابری و بیعدالتی روبرو است که برای رفع این چالشها، مفاهیمی چون عدالت فضایی با هدف کاهش نابرابریها وارد مباحث برنامهریزی شهری شد. بر مبنای این رویکرد، عدالت بعد فضایی- جغرافیایی دارد، بنابراین میتوان از یک نگرش فضایی به منظور تشخیص بیعدالتی در شهر استفاده کرد. پژوهش حاضر به مطالعه پراکنش امکانات و خدمات شهری در سطح مناطق کلانشهر مشهد میپردازد.این مطالعه برحسب روش، توصیفی-کاربردی است. برای انجام پژوهش، کاربریهای خدماتی 13 گانه شهر مشهد انتخاب گردیده، سپس با استفاده از نرمافزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و صفحه گستر (EXCEL) مرتب و دستهبندی شدهاند؛ شاخصهای مورد مطالعه با استفاده از روش «آنتروپی شانون» وزندهی شدهاند و با بهرهگیری از مدلهای تصمیمگیری چند معیاره (WASPAS, WSA, SAW) رتبهبندی شدهاند؛ سپس برای ادغام تکنیکها از یک مدل تلفیقی (KANDREST) بهره گرفته شده است. با توجه به خروجی مدلها و تکنیکهای مناطق در رتبههای مختلف قرار گرفتهاند. در نهایت با توجه به تکنیک ادغام کاندرست مشخص شد که مناطق هفت با امتیاز (12)، نه با امتیاز (10) و منطقه ده با امتیاز (8) در پایدارترین شرایط و مناطق 13، 11، 2 در وضعیت متوسط و مناطق 8، 6، 4، 5، 1، 2، 3 در ناپایدارترین شرایط از لحاظ شاخصهای خدمات شهری قرار گرفتهاند، نکتهی قابل توجه اینکه در تمامی مدلهای به کار گرفته شده منطقه 7 در بهترین و بالاترین رتبه و منطقه 5 در بدترین و پایینترین رتبه قرار گرفتهاند. این شرایط که نابرابری فضایی فاحشی را در مناطق کلانشهر مشهد نشان میدهد مستلزم نگاه ویژه مدیران و مسئولین شهری جهت فراهم زیرساختها و خدمات در مناطق ناپایدار است.