فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در محیط‌های پیچیده، پرفشار و چندلایه‌ای مانند اورژانس بیمارستان، ناکارآمدی سیستم نه صرفاً ناشی از کمبود منابع، بلکه نتیجه‌ی برهم‌کنش ناهماهنگ مؤلفه‌های انسانی، ساختاری، ارتباطی و اطلاعاتی است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل موقعیت مسئله‌زا در بخش اورژانس و طراحی تغییر مطلوب، از روش‌شناسی سیستم‌های نرم به‌عنوان یک رویکرد تفسیری، مشارکتی و انسان‌محور بهره گرفته است. در این مطالعه، مراحل هفت‌گانه روش‌شناسی سیستم‌های نرم از شناخت وضع موجود و ترسیم تصویر گویا تا تعریف سیستم ریشه‌ای، طراحی مدل مفهومی، تحلیل شکاف‌ها و شناسایی تغییرات مطلوب و امکان‌پذیر به‌صورت کامل اجرا شد. یافته‌های پژوهش نشان دادند که اصلی‌ترین گره‌های عملکردی اورژانس شامل: نبود بستر گفت‌وگو و انعکاس تجربیات، ساختار غیرشفاف و تقسیم وظایف نامشخص، طولانی بودن فرآیند تصمیم‌گیری و بوروکراسی اداری، بی‌اعتمادی به اطلاعات ثبت‌شده و دوباره‌کاری، نبود کانال شفاف جهت یادگیری سازمانی، فقدان نظام پاداش مبتنی بر عملکرد و عدم معناداری داده‌ها برای ذی‌نفعان هستند. در پاسخ به این چالش‌ها، هفت پیشنهاد مداخله شامل: طراحی ساختار برگزاری جلسات، بازطراحی مسیر پذیرش، تدوین شفاف نقش‌ها و وظایف، طراحی بسته‌های آموزشی، بازبینی و اصلاح فرم‌های الکترونیکی مستندسازی، راه‌اندازی ایستگاه‌های بازخورد سریع و طراحی و استقرار شاخص‌های عملکرد بومی ارائه شد. این مدل نه‌تنها نظری و قابل‌تعمیم، بلکه برآمده از بافت سازمانی واقعی و قابل پیاده‌سازی در میدان عمل است. درمجموع، نتایج نشان می‌دهند که رویکردهای سنتی حل مسئله، بدون توجه به درک انسانی و تعاملات سیستمی، در سازمان‌های سلامت‌محور با شکست مواجه شده است؛ و تنها از مسیر مشارکت، گفت‌وگو و بازتعریف مشترک مسئله، می‌توان به تغییراتی پایدار و اثربخش دست یافت.