مکان‌های ننگ‌خورده: تحلیل زمینه‌ها و نشانگان داغ در یک سکونتگاه حاشیه‌نشین در تبریز

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم انسانی دانشگاه تبریز، ایران.

2 گروه علوم اجتماعی دانشکدۀ حقوق و علوم انسانی دانشگاه تبریز، ایران

3 گروه علوم اجتماعی دانشکدۀ حقوق و علوم انسانی دانشگاه تبریز، ایران

4 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم انسانی دانشگاه تبریز، ایران.

doi
10.22059/jrd.2025.364392.668813
چکیده

هدف این تحقیق، توصیف مردم‌نگارانۀ تجربه‌های زیستۀ هر روزۀ حاشیه‌نشینان شهرک است و با شناسایی کردارها و تجربه‌های زیستۀ ساکنان، ننگ مکانی و متعاقب آن استیگمای تحمیل‌شده بر آنان را فهم می‌کند.روش پژوهش، کار میدانی مردم‌نگارانه است. داده‌ها را با فنون اصلی جمع‌آوری داده‌ها در مردم‌نگاری جمع‌آوری کردیم و سپس مضامین تحلیلی را با بررسی یادداشت‌های میدانی پروراندیم. سایت میدانی پژوهش حاضر واقع در جنوب غربی تبریز است.فرایندهای بدنام‌کنندۀ شهرک عبارت‌اند از: دسترسی محدود به منابع و تمرکز برخی از آسیب‌های اجتماعی مثل اعتیاد، دزدی و تن‌فروشی که نتیجۀ آن تهدید سوبژکتیویتۀ فردی است؛ هویت مخدوش که با نشانگان عزت‌نفس پایین، احساس حقارت و بدنامی همراه است و به زندگی نامرئی ساکنان منجر می‌شود؛ و داغ‌شدگی عاطفی که با تجربۀ استرس، ناامیدی و احساس شرم مرتبط است و به انزوای اجتماعی و قطع‌شدگی ارتباط ساکنان منتهی می‌شود. نتیجۀ این فرایندهای بدنام‌کننده در زندگی افراد درد و رنج و ناراحتی و پیامدهای روانی داغ تجربه‌شده در یک موقعیت خاص است.نتایج بیانگر آن است که ننگی که فرد شهرک‌نشین دارد نشان‌دهندۀ شیوۀ زیست غیررسمی در سکونتگاه‌های غیررسمی در شهرک است. انگ‌خوردن عامل بسیار قدرتمندتری برای تجربۀ شرم به‌وسیلۀ آن‌ها است. شهرک از این طریق به اقتصاد غیررسمی پیوند می‌یابد و این امر تأثیر شدیدی بر داغ‌شدگی آن گذاشته است.