واکاوی چالش‌های حکمروایی محلی در تجربۀ اعضای شوراهای اسلامی شهر

نویسندگان

1 گروه آموزشی توسعه اجتماعی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه آموزشی جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 گروه آموزشی جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 گروه آموزشی جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22059/jrd.2025.367960.668827
چکیده

مطالعۀ حاضر با هدف واکاوی فهم تجربۀ اعضای شوراهای اسلامی شهر در ایران از حکمروایی محلی، زمینه‌ها و چالش‌های آن انجام گرفته است.رویکرد پژوهش کیفی و به روش نظریۀ داده‌مبنا است. مشارکت‌کنندگان این پژوهش را کلیۀ اعضای شوراهای اسلامی شهرهای کشور تشکیل می‌دهند. براساس منطق نمونه‌گیری هدفمند، با 50 عضو شوراهای اسلامی مصاحبه به عمل آمد و با کمک‌گرفتن از روش نمونه‌گیری نظری به گردآوری داده‌ها پرداخته شد تا بتوان به اشباع نظری دست یافت.نتایج بیانگر آن است که تحولات حکمروایی محلی با چالش‌های اساسی همراه است. بخشی از این چالش‌ها متأثر از سازوکار جایگاه و نقش داخلی شوراها است و بخش دیگر در مناسبات و تعاملات این نهاد با نهادها و دستگاه‌ها و سازمان‌های دولتی است. براین‌اساس، تجارب اعضا از حضور در شورای اسلامی شهر با نوعی احساس بی‌قدرتی، رهاشدگی و بی‌هنجاری همراه است که در قالب هستۀ اصلی «بیگانگی نهادی در سازوکار حکمرانی محلی» مفهوم‌پردازی شده است.سازوکار فهم این بیگانگی، در نحوۀ مواجهۀ اعضای شوراها در موقعیت، وظایف و کارآمدی آن‌ها مؤثر است که به‌نوبۀ خود پیامدهایی از قبیل تضعیف سرمایۀ اجتماعی نهادی، تضعیف و تحدید تدریجی نقش شوراها، تضعیف دموکراسی محلی و کناره‌گیری از کاندیداتوری را به دنبال دارد.