مدلسازی عوامل مؤثر بر حک‌شدگی ساختاری کنش‌های اقتصادی (مورد مطالعه: بازاریان شهر اردبیل)

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 گروه پژوهشی جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی، موسسه تحقیقات اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 گروه پژوهشی مطالعات زنان و خانواده، موسسه تحقیقات اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22059/jrd.2025.388217.668895
چکیده

هر کنش و نهاد اقتصادی را باید در ظرف روابط اجتماعی فهمید. روابط اجتماعی بر کنش اقتصادی تمام کنشگران تأثیر عمیق می‌گذارد و نتیجۀ آن بروز کنش‌های فردی و جمعی است. اگر کنش اقتصادی را امر مستقلی درنظر بگیریم نتایج تأسف باری رخ خواهد داد. بر همین اساس در نوشتار حاضر میزان حک‌شدگی ساختاری در بین بازاریان شهر اردبیل و عوامل مؤثر بر آن مطالعه می‌شود.روش مطالعۀ حاضر پیمایش و ابزار آن پرسشنامۀ استاندارد و محقق‌ساخته است. روش نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم است که با استفاده از فرمول کوکران، 378 نفر از بازاریان شهر اردبیل در واحدهای صنفی به‌عنوان نمونه انتخاب و مطالعه شدند.نتایج تحلیل توصیفی نشان داد میانگین حک‌شدگی ساختاری معاملات بازاریان شهر اردبیل 74 درصد است. نتایج مدل بیانگر آن است که به‌ترتیب آنومی اقتصادی با 176/0، سابقه در کسب‌وکار با 17/0، عقلانیت ابزاری با 092/0 و اعتماد اجتماعی با 069/0 از عوامل تأثیرگذار بر حک‌شدگی ساختاری‌اند. مدل معادلات ساختاری‌ برازش‌شده، الگوی مناسبی برای تبیین تغییرات حک‌شدگی ساختاری بازاریان شهر اردبیل است و به‌طور معنی‌داری 08/0 درصد از تغییرات آن را تبیین کرده است.این بینش‌ها به درک عمیق‌تری از چگونگی حک‌شدگی کنش‌های اقتصادی در زمینه‌های اجتماعی کمک می‌کند و بر نیاز به کاوش بیشتر در این پویایی‌ها در جامعه‌شناسی اقتصادی تأکید می‌ورزد.