موانع صنعت ساخت چهارم در توسعه مسکن ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران .

3 نویسنده مسئول: دانشیار، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

4 استادیار، گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
10.22034/sep.2025.2060254.1320
چکیده

صنعت ساخت‌وساز مسکن در ایران تابع عوامل بسیاری در ابعاد مختلف همچون اجتماعی، اقتصادی، کالبدی، زیرساختی و حقوقی است. در راستای بهره‌وری از زمین، دارایی‌ها و سرمایه‌های فیزیکی، پاسخگویی به نیازهای واقعی، ارتقا کمی و کیفی مسکن و حفاظت از محیط‌زیست، ضروری است از صنعت ساخت چهارم بهره جست. هدف این تحقیق شناسایی و تبیین موانع دستیابی به صنعت چهارم در ساخت مسکن ایرانی از نظر خبرگان و مطلعان کلیدی است. این تحقیق با رویکرد تحلیل محتوای کیفی عرفی و با ابزار جمع‌آوری داده‌ها مصاحبه‌های چهره به چهره نیمه‌ ساختاریافته و عمیق که با استفاده از سؤالات بازطراحی شده بودند، انجام‌شده است. جامعه پژوهش متشکل از کارشناسان آکادمیک و فنی-تجربی بودند و نوع نمونه‌گیری این پژوهش از نوع هدفمند و با حداکثر تنوع برحسب سن، جنسیت، تخصص، مقطع تحصیلی، سابقه‌ی فعالیت (آکادمیک و فنی) و تجارب، برای دستیابی به اطلاعات جامع و غنی از دیدگاه‌های مختلف، مدنظر بود. مشارکت‌کنندگان 31 نفر کارشناس در تخصص‌های مختلف دارای تجربه در حوزه‌های: مدیریت ساخت، مدیریت پروژه، معماری، عمران، محیط‌زیست، مکانیک، برق، انرژی، مدیریت صنعتی، طراحی صنعتی و صنایع، بودند. پس از مفهوم‌سازی داده‌های تحقیق 5 تم، 28 ساب تم و 105 کد شناسایی شد که تم‌ها عبارت‌اند از: «اجتماعی-فرهنگی»، «اقتصادی»، «نهادی-اداری»، «قانونی-مقرراتی» و «زیرساختی (نرم‌افزاری و سخت‌افزاری)».