سنجش و بهبود ریسک پذیری صندوق توسعه ملی تحت یک رویکرد کلی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول: دانشیار، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

2 استادیار، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

doi
10.22034/sep.2025.2063764.1334
چکیده

نقش صندوق‌های ثروت ملی در توسعه اقتصادی و رشد همه‌جانبه کشورها به‌گونه‌ای است که امروزه موفق‌ترین کشورها ازنظر توسعه و رشد، بزرگ‌ترین صندوق‌های ثروت ملی را دارند. این مطالعه با هدف سنجش و بهبود ریسک‌پذیری صندوق توسعه ملی در حوزه سرمایه‌گذاری (مشارکت غیر مداخله‌ای) در ابعاد: سلامت مالی (ریسک اهرمی و ریسک پرتفوی)، کیفیت تسهیلات دهی (ریسک اعتباری)، و عملکرد نسبی ریسک-بازده صندوق با استفاده از معیارهای: Z-Score، NPL، نسبت شارپ و یک معیار ترکیبی سنجش ریسک‌پذیری (RT) سنجش و بهبود داده‌شده است. یافته‌ها با داده‌های صورت‌های مالی سالانه صندوق (از ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱) و پردازش آن در کتابخانه cvxpy و scipy در پایتون نشان می‌دهد مقدار Z-Score از 40/1 در سال 1390 به 39/1 در سال 1401 کاهش یافته که حاکی از کاهش ثبات مالی صندوق است، درحالی‌که NPL در دوره مشابه از 29% به 20% بهبودیافته است. عملکرد نسبی بازده-ریسک صندوق از 77/1 در سال ۱۳۹۰ به 69/1- در سال ۱۴۰۱ رسیده، که نشان‌دهنده ضرورت بازنگری در تخصیص منابع به پروژه‌های پرریسک است. VaR از 3/2 در سال 1390 به 16/2 در سال 1401 کاهش‌یافته است. میزان RT صندوق از 62/0 در سال 1390 به 76/0 در سال 1400 افزایش داشته و در سال 1401 تا 49/0 کاهش یافته است. همچنین، پیش‌بینی بهبود ریسک‌پذیری صندوق توسط مدل‌ ARIMA در افق زمانی کوتاه‌مدت تا بلندمدت (تا سال 1410) انجام شد.