گونه‌شناسی الگوهای ذهنی جامعۀ محلی نسبت به اثرات و پیامدهای تبدیل روستای بابامنیر به شهر

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jrd.2024.378537.668863
چکیده

تبدیل روستاها به شهر موجب افزایش تعداد روستا-شهرها در سطح کشور شده که غالباً با مسائل فراوانی مواجه هستند. روستای بابامنیر واقع در شهرستان ممسنی یک نمونه از این موارد است که طی سال‌های اخیر به شهر تبدیل شده است. به همین دلیل هدف پژوهش حاضر شناسایی الگوهای ذهنی جامعۀ محلی درمورد اثرات و پیامدهای تبدیل روستای بابامنیر به شهر است.روش‌شناسی پژوهش به‌صورت ترکیبی و با بهره‌گیری از روش کیو است. گردآوری فضای گفتمان با انجام مرور نظام‌مند پژوهش‌های پیشین صورت پذیرفت. برای ارزش‌گذاری نمودارهای کیو 60 نفر به‌طور هدفمند انتخاب شدند. جهت خلاصه‌سازی گزاره‌ها و شناسایی الگوهای ذهنی مشارکت‌کنندگان، از تحلیل‌عاملی اکتشافی استفاده شده است.اثرات و پیامدهای مثبت تبدیل روستای بابامنیر به شهر در چهار الگوی ذهنی شامل توسعۀ زیرساخت‌های فیزیکی و سامان‌دهی بافت کالبدی، توسعۀ خدمات و امکانات، بهبود نسبی سطح رفاه و استقرار ادارات دولتی و مراکز خدماتی قرار گرفته و همچنین اثرات و پیامدهای منفی آن در پنج الگوی ذهنی شامل عدم توفیق در بهبود وضعیت اقتصادی، افزایش هزینه‌ها و مخارج زندگی، کاهش اعتماد و همبستگی اجتماعی، افزایش چالش‌های کالبدی-محیطی و ازبین‌رفتن سنت‌ها و شیوۀ مسکن گزینی بومی دسته‌بندی شده است.از منظر جامعۀ محلی تبدیل روستای بابامنیر به شهر اثرات و پیامدهای مثبت و منفی به همراه داشته است؛ به‌طوری‌که به‌لحاظ کالبدی، توسعۀ خدمات و زیرساخت‌های فیزیکی شرایط سکونتگاه بهبود یافته، اما به‌لحاظ اجتماعی و اقتصادی توفیق چندانی حاصل نشده و حتی شرایط نامطلوب‌تر نیز شده است.