شناسایی و اولویت‌بندی تلنگرهای موثر در پذیرش اجتماعی برق سبز: یک مطالعه دلفی فازی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، پردیس بین‌الملل ارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 نویسنده مسئول: استاد، گروه بازاریابی و توسعه بازار، دانشکده مدیریت کسب‌وکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/sep.2025.2065794.1352
چکیده

پژوهش حاضر به تحلیل و تعیین اولویت عوامل مؤثر بر پذیرش اجتماعی انرژی‌های سبز در ایران می‌پردازد. با توجه به اهمیت انرژی‌های تجدیدپذیر در کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی و محدودیت منابع فسیلی، بررسی عواملی که بر پذیرش این انرژی‌ها تأثیر می‌گذارند، اهمیت بیشتری یافته است. تحقیق به‌صورت ترکیبی از روش‌های کیفی و کمی در دو مرحله انجام‌شده است. در مرحله نخست، با مرور جامع منابع علمی، ۱۲۹ مقاله از پایگاه داده معتبر موردبررسی قرار گرفت و درنهایت ۴۸ مقاله مرتبط انتخاب و ۱۵ نوع تلنگر شناسایی شد. در مرحله دوم، با استفاده از روش دلفی فازی و همکاری ۱۷ متخصص در زمینه‌های انرژی، اقتصاد رفتاری، روانشناسی اجتماعی، مدیریت انرژی و بازاریابی اجتماعی، تلنگرهای شناسایی‌شده بر اساس سه معیار اثرگذاری، قابلیت اجرا و پذیرش اجتماعی در ایران اولویت‌بندی شدند. نتایج نشان داد که تلنگرهای اطلاعاتی، گزینه‌های پیش‌فرض سبز، برچسب‌گذاری بصری، بازخورد مصرف انرژی، هنجارهای اجتماعی و مشوق‌های مالی با طراحی مناسب بالاترین رتبه را کسب کردند. همچنین، متخصصان چهار تلنگر جدید شامل تلنگرهای بومی-فرهنگی، تلنگرهای مذهبی-اخلاقی، تلنگرهای آموزشی خانواده و تلنگرهای مبتنی بر تأثیرگذاران را معرفی کردند. این یافته‌ها می‌تواند راهنمایی برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان جهت ترویج انرژی‌های تجدیدپذیر فراهم آورد و بستر مناسبی برای پذیرش اجتماعی این انرژی‌ها در جامعه ایران ایجاد کند.