ارائه چارچوب مفهومی پیشبینی فناوریهای نوظهور در صنعت بانکداری ایران با رویکرد آمیخته: تحلیل مضمون و تکنیک دلفی فازی
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایوانکی، سمنان، ایران
2 استادیار، گروه فناوری و راهبرد، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران
3 استادیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایوانکی، سمنان، ایران
doi
10.22034/sep.2025.2065378.1346چکیده
تحولات فناورانه در دهههای اخیر، بانکها را با مجموعهای از فرصتها و تهدیدهای نوظهور مواجه ساخته است. در این میان، پیشبینی فناوریهای نوظهور بهعنوان یک قابلیت راهبردی، نقش کلیدی در تصمیمسازیهای فناورانه ایفا میکند. بااینحال، بسیاری از بانکهای ایرانی فاقد سازوکارهای ساختاریافته برای رصد و تحلیل آینده فناوری هستند. پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوبی مفهومی برای پیشبینی فناوریهای نوظهور در صنعت بانکداری ایران، با بهرهگیری از رویکرد آمیخته انجامشده است. در مرحله کیفی، از طریق تحلیل مضمون مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۰ خبره بانکی، ۴ دسته عامل اصلی شامل عوامل سازمانی، فناورانه، محیطی و فرهنگی شناسایی شد. سپس در مرحله کمی، با بهرهگیری از تکنیک دلفی فازی و فرایند تحلیل سلسلهمراتبی فازی (FAHP)، وزن نهایی هر یک از عوامل و شاخصهای زیرمجموعه آنها محاسبه شد. نتایج نشان داد که عوامل سازمانی و فناورانه بیشترین اهمیت را در پیشبینی موفق فناوری دارند. چارچوب نهایی پژوهش، مدلی چهارلایه است که قابلیت بهکارگیری در طراحی نظام پیشبینی فناوری در بانکهای کشور را دارد. این مدل میتواند به مدیران بانکی و سیاستگذاران در اولویتبندی پروژههای تحول دیجیتال، تدوین نقشه راه فناوری و توسعه ساختارهای آیندهنگر کمک نماید. همچنین پژوهش با ارائه مدلی ترکیبی مبتنی بر تحلیل مضمون و FAHP، سهمی نظری در توسعه مدلهای بومی آیندهپژوهی فناورانه در صنایع خدمات مالی کشور ایفا میکند.
