پدیدارنگاری تفکر انتقادی دانشجویان تحصیلات تکمیلی با تأکید بر سطوح "توضیح دادن" و "تحلیل کردن" از دیدگاه پل و الدر
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا،تهران، ایران
2 استادیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا،تهران، ایران
3 استاد گروه مشاوره، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22034/emes.2021.248191چکیده
زمینه و هدف: امروزه جایگاه تفکر انتقادی در پیشبرد موفقیت تحصیلی و شغلیِ دانشجویان، اهمیتی دوچندان یافته است و بر همین اساس بسیاری از مؤسسات آموزش عالی، تقویت تفکر انتقادی دانشجویان را یکی از اهداف نهایی خود قلمداد میکنند. پژوهش حاضر، با هدف توصیف ادراک دانشجویان تحصیلات تکمیلی از سطح دوم «توضیح دادن موضوع متن» و سوم «تحلیل منطق متن» تفکر انتقادی بر مبنای چارچوب پل و الدر (2012) صورت گرفت.روش پژوهش: این پژوهش براساس رویکرد کیفی و روش پدیدارنگاری انجام شد. مشارکتکنندگان 15 نفر، دانشجوی سال اول، دوم و فارغالتحصیلان رشتۀ روانشناسی تربیتی دورۀ کارشناسیارشد دانشگاه الزهرا (س) در سالهای تحصیلی 97-1395 بودند که براساس تمایل داوطلبانه، در این پژوهش شرکت کردند. ابتدا از آنها خواسته شد تا بخشی از متن کتاب "هنر عشقورزیدن" را بخوانند و سپس به سؤالهای موجود در سطح دوم و سوم تفکر انتقادی پاسخ دهند. اطلاعات، بر مبنای روش استقرایی تحلیل شدند. طبقههای توصیفی با افقهای درونی و بیرونی و نیز فضای نتیجه ترسیم شد.یافتهها: نتایج پژوهش بیانگر هشت طبقۀ توصیفی شامل؛ توضیح دادن موضوع متن بر مبنای راهبرد بسط معنایی، بهکارگیری استدلال قیاسی، یادآوری دانش ادبی پیشین، تحلیل متن با توجه به مؤلفههای تفکر انتقادی، تشخیص نامناسب مؤلفههای تفکر انتقادی، پرسشهای اکتشافی در مقابل پرسشهای غیر اکتشافی، بیان کلی از محتوای متن و غلبۀ دیدگاه فرد بر نویسنده است.نتیجهگیری: با توجه به نتایج، بهمنظور ارتقاء سطوح تفکر انتقادی دانشجویان توصیه میشود، آموزش مؤلفههای تفکر انتقادی و تقویت مهارت خواندن انتقادی مورد توجه سیاستگذاران نظام آموزش عالی قرار گیرد.