بررسی نقش خانواده و رسانه در شکل‌گیری نگرش زیست‌محیطی شهروندان شهر تهران (تحلیل ثانویۀ داده‌های موج سوم پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان)

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/jrd.2024.380596.668872
چکیده

این پژوهش به دنبال آن است که در بستر جامعه‌شناسی در بخش اول به بررسی نگرش و بعضی دیگر از ویژگی‌های زیست‌محیطی شهروندان تهرانی بپردازد و در بخش دوم نقش خانواده و رسانه را در شکل‌گیری نگرش زیست‌محیطی بررسی کند.موج سوم پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان در مقایسه با سایر موج‌های این پیمایش و همچنین دیگر پیمایش‌های ملی، از دقیق‌ترین پیمایش‌هایی است که در آن، محیط‌زیست به‌عنوان یکی از مسائل اجتماعی صورت‌بندی شده است. برای دستیابی به اهداف پژوهش به روش تحلیل ثانویه به بررسی این موج پرداخته شد.شهروندان دارای دغدغۀ زیست‌محیطی هستند و این دغدغه سبب شده نسبت به آیندۀ محیط‌زیست احساس نگرانی و ترس داشته باشند. نگرش زیست‌محیطی پاسخگویانی که خانواده را به‌عنوان مرجع سیاسی می‌پذیرند، به‌صورت معناداری مثبت‌تر از افرادی است که خانواده را مرجع سیاسی خود نمی‌دانند. افزون بر آن، افراد دارای خانواده‌های غیردموکراتیک در مقایسه با دموکراتیک، به‌صورت معناداری نگرش مثبت‌تری به محیط‌زیست دارند. در زمینۀ رسانه نیز هرچه میزان استفادۀ پاسخگویان از تلویزیون، ماهواره و اعتماد آنان به فضای مجازی بیشتر شود، نگرش زیست‌محیطی‌شان نسبتاً منفی‌تر خواهد شد که می‌توان این گرایش را به محتوای مصرفی آنان نسبت داد.در فرایند جامعه‌پذیری زیست‌محیطی، عامل رسانه قوی‌تر از خانواده عمل می‌کند. شهروندان عموماً دوستدار محیط‌زیست هستند، اما نگرش آن‌ها با کنشگری‌شان فاصلۀ زیای دارد.