تحلیل کتاب‌سنجی شهرهای پایدار (مطالعۀ الگوها و روندهای علمی 1970-2024)

نویسندگان

1 گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 گروه آموزشی جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 گروه برنامه‌ریزی روستایی، دانشکدۀ برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

4 گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22059/jrd.2024.374461.668849
چکیده

در دهه‌های اخیر، موضوع شهرهای پایدار به یکی از مباحث اصلی و چالش‌برانگیز در حوزۀ توسعۀ پایدار تبدیل شده و تحقیقات در زمینۀ شهرهای پایدار به‌طور فزاینده‌ای در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی جهانی مورد توجه قرار گرفته است، اما مطالعات جامع کتاب‌سنجی برای ارزیابی کامل روندها و الگوهای این تحقیق محدود است.این مطالعه به تحلیل جهانی تحقیقات کتاب‌سنجی در حوزۀ شهرهای پایدار از پایگاه داده وب‌علم پرداخته است. داده‌ها با کلیدواژۀ «شهرهای پایدار» از سال 1974 تا 2024 استخراج و با تکنیک‌های کتاب‌سنجی و نرم‌افزار وس‌ویوور تحلیل شدند. شاخص‌های بررسی‌شده شامل خروجی‌های علمی، استنادها، همکاری‌های بین‌المللی، هم‌استنادی، هم‌رویداد، پیوند کتاب‌شناختی و حوزه‌های پژوهشی بودند.تولیدات علمی در زمینۀ شهرهای پایدار به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته و همکاری‌های بین‌المللی به‌سرعت در حال گسترش است. موضوعات تحقیقاتی به‌تدریج از حوزه‌های سنتی مانند هواشناسی، علوم کامپیوتر و معماری به حوزه‌های مدرن‌تری از جمله مطالعات شهری، مهندسی و اکولوژی محیطی منتقل شده است. کشورهای پیشرفته نظیر ایالات‌متحده، انگلستان و چین در این تحقیقات نقش محوری ایفا می‌کنند. واژه‌های کلیدی جدید مانند «یادگیری ماشین»، «کووید-۱۹»، «شهرهای پایدار»، «امنیت»، «حکمرانی»، «اهداف توسعۀ پایدار» و «چشم‌انداز» به‌طور فزاینده‌ای در مطالعات مرتبط ظاهر شده‌اند و به‌عنوان شاخص‌های مهمی برای تحقیقات آینده درنظر گرفته می‌شوند.نتایج شامل افزایش تولیدات علمی، گسترش همکاری‌های بین‌المللی و تغییرات موضوعی به‌سمت حوزه‌های مدرن‌تر است. تحقیقات در آینده به‌ویژه بر فناوری‌های نوین و مفاهیم پایداری و تاب‌آوری تمرکز دارند که در توسعۀ شهرهای پایدار دارای اهمیت زیادی هستند.