ارزیابی و اولویتبندی تکنولوژیهای تولید برق در ایران با استفاده از رویکرد تصمیمگیری چند شاخصه
نویسندگان
1 استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی شیراز، شیراز، ایران
2 کارشناسی، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی شیراز، شیراز، ایران
3 نویسنده مسئول: استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22034/sep.2025.2063697.1333چکیده
انرژی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی و اجتماعی جوامع به شمار میرود و نقشی اساسی در حوزههایی مانند صنعت، حمل و نقل، کشاورزی و زندگی روزمره ایفا میکند. در این میان، برق به عنوان یکی از مهمترین اشکال انرژی، جایگاه ویژهای یافته و افزایش تقاضا برای آن، اهمیت انتخاب روشهای مناسب تولید برق را بیشتر کرده است. روشهای متعددی برای تولید برق وجود دارد، مانند نیروگاههای گازی، سیکل ترکیبی، زغالسنگ، هستهای، خورشیدی، بادی، آبی، زمینگرمایی و ... که هرکدام ویژگیها و پیامدهای متفاوتی دارند. با توجه به تفاوتهای موجود در عملکرد، هزینه، اثرات زیستمحیطی و ابعاد اجتماعی این روشها، اولویتبندی تکنولوژیهای تولید برق، گامی مهم در جهت دستیابی به توسعه پایدار و تصمیمگیری بهینه در بخش انرژی است. هدف این مقاله، شناسایی و اولویتبندی تکنولوژیهای تولید برق با استفاده از معیارهای کیفی و کمی در کشور ایران است. بنابراین، ابتدا تکنولوژیهای تولید برق شناسایی شده و مقادیر شاخصهای زیستمحیطی، اجتماعی، اقتصادی و فنی مانند میزان انتشار گازهای گلخانهای، هزینه تمام شده به ازای هر کیلووات ساعت برق، سرمایهگذاری اولیه، میزان اشتغال و ... برای هر کدام از تکنولوژیها استخراج میشود. در نهایت، با استفاده از روش بهترین-بدترین، وزن شاخصها تعیین و با استفاده از روش تصمیمگیری چند معیاره ویکور، تکنولوژیهای تولید برق اولویتبندی میشوند. نتایج نشان میدهند که سیکل ترکیبی بهترین تکنولوژی و نیروگاه هیدروژن سبز کم اهمیتترین تکنولوژی در بین 13 تکنولوژی تولید برق هستند.
