تحلیلی فضایی بر سیاست گسترش خامشهرها در ایران (مورد مطالعه: استان سمنان)
نویسندگان
1 گروه آمورشی جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه آموزشی جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه آموزشی جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 گروه آمورشی جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jrd.2023.365233.668814چکیده
یکی از مهمترین مسائل طی سه دهۀ اخیر در نظام سکونتگاهی کشور، سیاست ارتقای روستا به شهر است که سبب شکلگیری طبقۀ خامشهر در انتهای هرم سلسلهمراتب شهری کشور است. هدف این پژوهش، بررسی وضعیت و جایگاه اینگونه شهرهای ایجادشده در شبکۀ شهری استان سمنان است که چه عواملی موجب گسترش آنها شده و بهترین الگو برای تبدیل روستا به شهر چیست.تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و روش آن توصیفی-تحلیلی است. ابتدا با استفاده از دادههای آماری و کتابخانهای، وضعیت و جایگاه خامشهرها در استان سمنان و عوامل گسترش آنها بررسی شد. سپس برای ارائۀ الگوی بهینۀ معیارهای تبدیل روستا به شهر از روش دلفی فازی استفاده شد و 15 نفر از خبرگان این حوزه به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند.با توجه به یافتهها، خامشهرها از نظر تعداد بیشترین و از نظر جمعیتی با سهم 3-4 درصدی، کمترین میزان را در طبقات شهری استان سمنان به خود اختصاص دادهاند. همچنین مداخلۀ سیاسی مبنی بر تبدیل مراکز بخش به شهر بیشترین تأثیر را در گسترش خامشهرهای استان داشته است و بهترین الگو برای تبدیل روستا به شهر، توجه به نقشآفرینی منطقهای سکونتگاه و داشتن پتانسیل لازم برای شهرشدن است.نتیجۀ نهایی این تحقیق مؤید آن است که مداخلات سیاسی سبب شکلگیری طبقۀ جدید در شبکۀ شهری استان به نام خامشهر شده است که نقشآفرینی لازم را برای توسعه نداشتهاند و برای تبدیل روستا به شهر باید به پتانسیلهای منطقهای سکونتگاه توجه کرد.
