فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف تحلیل سیر تحول گفتمان تکفیر از دوره میانه اسلامی تا جهادگرایی معاصر و داعش، و نقد آن از منظر گفتمان وحدت اسلامی در تفکر انقلاب اسلامی انجام شده است. سؤال اصلی تحقیق آن است که گفتمان تکفیر چگونه در پیوند با ساخت قدرت بازتولید شده و تفکر انقلاب اسلامی تا چه اندازه توانسته است بدیلی نظری و عملی برای این گفتمان ارائه دهد. فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که تکفیر پدیده‌ای تاریخی و گفتمانی است که در شرایط بحران و منازعه قدرت فعال می‌شود و وحدت اسلامی، در صورت نهادینه‌سازی و پذیرش نقد درونی، می‌تواند پادگفتمانی مؤثر در مهار آن باشد. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی است که با بهره‌گیری از منابع تاریخی، فقهی و سیاسی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که داعش تجلی رادیکال مطلق‌سازی معنا در گفتمان تکفیری است و تفکر انقلاب اسلامی، با وجود ظرفیت‌های مهم نظری و تجربی در نقد تکفیر، خود در معرض چالش‌هایی چون ایدئولوژیک‌شدن و ضعف نهادی در مدیریت اختلاف قرار دارد.