ارزیابی فناوری تصفیه آب در صنایع آب‌بر تحت استراتژی تجارت انتشار کربن دولت: یک رویکرد نظریه بازی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول: استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی شیراز، شیراز، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی کامپیوتر و صنایع، دانشگاه صنعتی بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22034/sep.2025.2049011.1245
چکیده

صنایع آب‌بر مانند فولاد، با ردپای کربنی قابل‌توجه در مراحل تولید و فرآیندهای تصفیه آب، سهم عمده‌ای در آلودگی محیط‌زیست دارند. این مسأله باعث شده تا دولت‌ها به تدوین سیاست‌ها و سازوکارهایی برای کاهش انتشار کربن در این صنایع بپردازند. یکی از این سیاست‌ها، تجارت کربن است؛ مکانیسمی که در آن به هر شرکت سهمیه مشخصی از انتشار کربن اختصاص داده می‌شود. شرکت‌هایی که از این سهمیه فراتر روند، با پرداخت جریمه مواجه می‌شوند و آن‌هایی که میزان انتشار کمتری دارند، می‌توانند سهمیه اضافی خود را به دیگران بفروشند. در مقاله حاضر، از یک مدل بازی استکلبرگ استفاده شده است که در آن دولت به‌عنوان بازیکن رهبر و تولیدکنندگان به‌عنوان بازیکنان پیرو نقش‌آفرینی می‌کنند. با به‌کارگیری نظریه بازی، اثرات یارانه‌های دولتی بر مقادیر تعادلی متغیرهای تصمیم شامل میزان تولید، انتشار کربن، و هزینه‌ها بررسی‌شده است. نتایج این تحلیل می‌تواند به دولت‌ها و تولیدکنندگان در تدوین سیاست‌های مؤثر برای کاهش ردپای کربنی و بهبود عملکرد زیست‌محیطی صنایع کمک کند. این پژوهش با ارائه بینش‌های کاربردی    در زمینه تعاملات اقتصادی و زیست‌محیطی، نقش مهمی در درک تأثیر سیاست‌های دولتی بر تصمیم‌گیری در صنایع آب‌بر ایفا می‌کند.