توسعه سیستم بودجه‌ریزی مشارکتی شهرداری تهران مبتنی بر روش‌شناسی سیستم‌های نرم: بینش‌هایی از طرح "من شهردارم"

نویسندگان

1 دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 نویسنده مسئول: استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه ایوان‌کی، ایوان‌کی، ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه مهندسی محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/sep.2025.2054181.1272
چکیده

در سال‌های اخیر بودجه‌ریزی مشارکتی به‌عنوان یک رویکرد دموکراتیک برای مشارکت شهروندان در انتخاب و تخصیص بودجه به پروژه‌های توسعه محلی در شهرداری تهران موردتوجه قرار گرفته است. علیرغم تلاش‌های ارزشمند، مشارکت مؤثر شهروندان نیازمند بررسی و شناسایی سیاست‌های توسعه سیستم است. پژوهش حاضر با طرح یک فرآیند یادگیری در عمل مبتنی بر روش‌شناسی سیستم‌های نرم و با الهام از نظریه سیستم‌های اجتماعی لومان، موقعیت مسئله را در چهار زیرسیستم: 1- ارتباط با شهروندان، 2-معنا و تعبیر شهروندان از پیام، 3-به جریان انداختن فرایند انتخاب و 4-خودآفرینی و تداوم را مبتنی بر تجارب موفق و زمینه‌های نیازمند بهبود "طرح من شهردارم" مورد تجزیه‌وتحلیل قرار داده و توصیه‌های سیاستی ارائه داده است. نوآوری پژوهش از منظر تحلیل بر پایه رفتارشناسی سیستم اجتماعی و تعبیه نظریه لومان در تحلیل‌های سیستمی نرم مطرح است. به‌طورکلی، تغییر نگرش مدیران شهری به حکمروایی مشارکتی، هماهنگی در سیستم برنامه‌ریزی و بودجه‌ریزی مشارکتی، گفتمان‌سازی و طرح‌ریزی رویکردهای تعاملی و توافق‌جمعی؛ ایجاد شبکه ارتباطی نخبگانی محلی و شهروندان؛ تسهیلگری و توانمندسازی جوامع محلی در راستای جلب مشارکت آگاهانه و مدیریت انتظارات؛ احراز هویت رأی‌دهندگان؛ توجه به پیامدهای پروژه‌ها در برقراری عدالت اجتماعی به‌تناسب گروه‌های جمعیتی؛ اجرای فرایند انتخاب به‌صورت مدیریت سبد پروژه‌ها؛ انعطاف‌پذیری در تأمین اعتبار و بودجه، تقویت اعتماد عمومی از طریق رسانه‌های جمعی، تمهیدات حفاظت و امنیت سایبری، سیاست‌های تشویقی مشارکت داوطلبانه کارکنان؛ طرح‌ریزی مکانیسم‌های نقش‌آفرینی شهروندان در اجرای پروژه‌ها؛ انتشار گزارش پیشرفت پروژه‌ها؛ تقویت مکانیسم‌های نظارت مردمی، دریافت بازخورد و پاسخگویی مدیران محلی در جلسات تعاملی با شهروندان به‌منظور توسعه سیستم بودجه‌ریزی مشارکتی در شهرداری تهران شناسایی گردید.