فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معماری همه سرزمین‌ها من‌جمله ایران، همواره در پیوندی عمیق با فرهنگ بوده و می‌توان آن را نمودی از افکار و ارزش‌های حاکم بر جامعه دانست. یکی از دوره‌های مهم معماری ایران، دوره قاجار است. تغییرات پدید آمده در معماری این دوره را تحت تأثیر دو گروه عوامل بیرونی (تأثیر غرب) و درونی می‌توان بررسی کرد. در این مقاله، تمرکز بر عوامل درونی بوده و برای دستیابی به داده‌های مرتبط با موضوع، از سفرنامه‌های اروپائیانی که در دوره قاجار به ایران سفرکرده‌اند، بهره­گرفته‌شده است.روش تحقیق به­کارگرفته شده در این مقاله روش تحلیل محتوا است که با تکیه ­بر داده­های دست ­اول تاریخی یعنی سفرنامه­های فرنگیانی که در دوره قاجار در ایران بوده­اند انجام شده است. برای این منظور از 22 سفرنامه استفاده شد.طبق گزارش‌های سیاحان، یکی از ویژگی‌های شاخص بناها در این دوره، عمر کوتاه آن­ها بوده است. در مقاله حاضر این موضوع، در ارتباط با شرایط فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و حکمرانی؛ مورد کنکاش قرار گرفته­است. با بررسی داده‌های به‌دست‌آمده از سفرنامه‌ها با توجه به ویژگی‌های کالبدی بناها و ویژگی‌های فرهنگی و سیاسی و اجتماعی آن دوره، نشان داده می‌شود که پیش‌بینی‌ناپذیری و ناامنی در جامعه، می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر بناها نیز اثرگذار بوده و منجر به شکل‌گیری نوعی معماری کوتاه‌مدت گردد که همین امر زمینه را برای تأثیرپذیری از معماری فرهنگ­ها و جوامع دیگر، مهیا می‌کند.