فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش گروه‌های سلفی جهادی در آسیای مرکزی هم‌زمان با رشد جریان‌های مختلف اسلام‌گرایی در این منطقه شکل گرفته و ریشه در عواملی چون بی‌ثباتی سیاسی، فقر و سرخوردگی اجتماعی، ناکارآمدی دولت‌ها و حمایت و مداخله برخی بازیگران خارجی دارد. هدف این مقاله بررسی علل حضور و گسترش گروه‌های سلفی جهادی در آسیای مرکزی و تحلیل تأثیرات آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش آن است که علل حضور گروه‌های سلفی جهادی در آسیای مرکزی چیست و این پدیده چه تأثیری بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دارد؟ پژوهش با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و در چارچوب نظری سازه‌انگاری انجام شده و این فرضیه را طرح می‌کند که ترکیبی از سطح پایین آگاهی اجتماعی در بخش‌هایی از جوامع آسیای مرکزی، ناکارآمدی ساختارهای حکمرانی، فقر و بی‌عدالتی، و همچنین فعالیت و نفوذ برخی کشورهای فرامنطقه‌ای نظیر عربستان سعودی، ایالات متحده آمریکا و اسرائیل، زمینه‌ساز سازمان‌یابی و گسترش گروه‌های سلفی جهادی در این منطقه شده و امنیت ملی ایران را تحت تأثیر قرار داده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که از منظر سازه‌انگاری، تأثیر حضور گروه‌های سلفی تکفیری بر امنیت ملی ایران ماهیتی چندبعدی دارد و در دو بعد مادی شامل حوزه‌های اقتصادی و سیاسی، و معنوی شامل هنجارها و ارزش‌های فرهنگی و مذهبی بروز می‌یابد. در نتیجه، این پدیده به تضعیف همگرایی منطقه‌ای و افزایش آسیب‌پذیری امنیت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران منجر شده است.