فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع این مقاله سنجش تفاوت‌های استقلال نهادی و پاسخگویی قوه قضائیه ایران در دو آرایش «پیش از بازنگری ۱۳۶۸ (شورایی)» و «پس از بازنگری (ریاست متمرکز)» است. این سؤال مطرح می‌شود که تمرکز مدیریتی پس از بازنگری تا چه حد پاسخگویی و کارآمدی اداری قوه را در مقایسه با الگوی شورایی بهبود داده است؟ فرضیه بر آن است که تمرکز مدیریتی، با ایجاد نقطه کانونی تصمیم و روشن‌سازی خط فرمان، سرعت تصمیم‌سازی، هماهنگی درون/برون‌قوه‌ای و نسبت‌پذیری مسئولیت را افزایش می‌دهد؛ اما این مزیت تنها در صورت اجرای سیاست داده و گزارش‌دهی دوره‌ای به پاسخگویی سنجه‌پذیر تبدیل می‌شود، وگرنه بخشی از ظرفیت اصلاح نهادی بالفعل نمی‌گردد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل تم است؛ داده‌ها شامل متن قانون اساسی پیش/پس از بازنگری، مشروح مذاکرات ۱۳۵۸ و ۱۳۶۸، قوانین و بخشنامه‌های مرتبط و متون تفسیری است که با کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد پس از بازنگری، زمان تصمیم‌سازی کوتاه‌تر و هماهنگی نهادی و نسبت‌پذیری تصمیم‌ها افزایش یافته، اما خلأ شفافیت داده‌ای در شاخص‌های عملکرد (اطاله، نقض، انتشار آراء) مانع شکل‌گیری کامل پاسخگویی سنجه‌پذیر است. توصیه سیاستی، استانداردسازی سنجه‌ها و الزام به گزارش‌های عمومی منظم است.