تحلیل روابط سیاسی ایران و روسیه در عرصۀ بازار گاز اروپا
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم جغرافیایی، دانشگاه لرستان
2 دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jcep.2017.62897چکیده
عوامل ژئوپلیتیکی همواره از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر مناسبات سیاسی کشورها بودهاند. در دورة پس از جنگ سرد، عوامل ژئواکونومیکی در این زمینه نقش فراوان و ویژهای پیدا کردهاند. در سالهای اخیر عامل اصلی تعیینکننده در حوزة دریای خزر، رقابت بین اروپا و ایالات متحده از یکسو و روسیه از سوی دیگر بوده است. روسیه بزرگترین ذخیرة گازی متعارف در جهان را دارد و از مهمترین عرضهکنندگان به بازار اروپایی است. به این ترتیب با حضور ایران بهعنوان دومین کشور از نظر داشتن ذخایر گازی در جهان و موقعیت جغرافیایی ـ راهبردی آن بین بازارهای اروپایی و آسیایی، بهشکل طبیعی ظرفیت رقابت بزرگی بین ایران و روسیه برای سهمهای بازار در این مناطق وجود دارد. روسیه در حال حاضر زیرساختهای خطوط لولة گستردهای دارد و گاز خود را به کشورهای اروپایی و آسیایی صادر میکند؛ اما ایران (بهدلیل تحریمها و شرایط داخلی) درحال حاضر تنها ترکیه، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و به زودی پاکستان را با حجم اندکی از گاز طبیعی تأمین میکند. روسیه همچنین بهدنبال تنوعبخشیدن به بازارهای صادرات خود است تا امنیت تقاضا را افزایش دهد. این نوشتار درپی آن است تا با گردآوری اطلاعات به روش کتابخانهای و اسنادی و تجزیه و تحلیل اطلاعات به روش توصیفی- تحلیلی، رقابت پیدا و پنهان ایران و روسیه در عرصة ژئواکونومیکی را با تأکید بر بازار گاز بررسی و تبیین کند. استدلال این نوشتار این است که روسیه در همان حال که تلاش میکند که ایران را در مدار متحدان راهبردی خود نگاه دارد؛ تلاش میکند تا در عرصة ژئواکونومیکی، خطرناکترین رقیب بالقوۀ خود را از بازار پررونق گاز اروپا دور نگاه دارد.
