مراقبت مقتضی و آراء مشورتی اخیر الصدور دیوان بینالمللی دادگستری (2025) و دادگاه بینالمللی حقوق دریاها (2024)
نویسندگان
1 استادیار حقوق بینالملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران
doi
10.22091/cpl.2026.14555.1082چکیده
آگاهی به آسیبپذیری محیطزیست و ناکافی بودن مسئولیت دولتها برای خسارات وارده درنتیجه اعمال غیرقانونیشان یا حکم به مسئولیت مطلق دولتها ازجمله واقعیتهایی است که زمینه طرح مراقبت مقتضی را مهیا کرد. به رغم کثرت استعمال این مفهوم در حوزههای مختلف حقوق بینالملل، ابهامات بسیاری در خصوص ماهیت و منابع و نظام مراقبت مقتضی وجود دارد. دادگاه بینالمللی حقوق دریاها و دیوان بینالمللی دادگستری در نظرات مشورتی سالهای 2024 و 2025 نکات ارزشمندی درباره آن مطرح کردهاند که تبیین و تحلیل مواضع آن مراجع موضوع مقاله پیش روست. این نوشتار با تکیه بر منابع کتابخانهای و روش پژوهشی دکترینال با نگاه پوزیتیویستی و رویکرد تطبیقی به نگارش در آمده و ضمن انعکاس یافتههای آن دادگاهها در خصوص استاندارد بودنِ مراقبت مقتضی، متغیر بودنِ محتوای آن و عوامل تعیین کننده این تغییرات، به این نتیجه میرسد که اگر سالها قبل تکثر مراجع قضایی عامل چندپارگی حقوق بینالملل قلمداد میشدند، امروز ضمن پشتیبانی کامل از نظرات یکدیگر یکپارچگی قواعد حقوق بینالملل در حوزه تغییرات اقلیمی را تضمین مینمایند.
