فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برنامه‌های توسعه‌ای متکی به بهره‌برداری از منابع محیط‌زیستی است و در این راستا تخریب طبیعت اجتناب‌ناپذیر است، اما توسعه می‌تواند وضعیت مطلوب را برای حفظ محیط‌زیست مهیا کند. نبود توازن بین توسعه و تخریب را می‌توان در قالب رفتارهای مخرب محیط‌زیستی مشاهده کرد که خود در بستری از اوضاع اجتماعی بروز می‌یابد.هدف این تحقیق، بررسی چگونگی اثرگذاری توسعۀ اجتماعی بر رفتارهای محیط‌زیستی روستاییان استان گیلان به روش کیفی بود. جامعه مطالعاتی شامل 42 نفر از روستاییان و کارشناسان بود که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند با آن‌ها مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌یافته شد. تحلیل داده‌ها به‌کمک تحلیل محتوای کیفی مبتنی بر قیاسی جهت‌دار و براساس مفهوم «شاخص‌های عینی برخورداری توسعۀ اجتماعی» به‌عنوان مفهوم تعدیلی نظریۀ ارزش‌های مادی/فرامادی اینگلهارت و به‌واسطۀ کدگذاری، مقوله‌بندی و یافتن روابط قاعده‌مند بین مقولات و مفهوم انجام شد. اعتبار تحقیق به دو شیوۀ باورپذیرکردن گزینشی و ارزیابی اعتبار به روش ارتباطی حاصل شد.مناطق روستایی غالباً از شاخص‌های عینی و زیرساختی توسعه برخوردارند، اما برنامه‌های توسعۀ اجتماعی در زمینۀ ارتقای رفتارهای حفاظتی و فرهنگ‌سازی محیط‌زیستی روستاییان موفق نبوده است. گزارۀ نظری حاصل از مجموع یافته‌ها عبارت است از: «در نواحی روستایی، به‌موازات برنامه‌های توسعۀ اجتماعی، فرهنگ حفاظت از محیط‌زیست نهادینه نشده است.»نتایج نشان‌دهندۀ توسعه‌نیافتگی و نبود نهادینه‌سازی فرهنگ محیط‌زیستی، به‌عنوان حلقۀ مفقودۀ توسعه برای حفاظت از محیط‌زیست در روستاهای مطالعه‌شده است. به‌طور خلاصه، یافته‌ها حاکی از آن است که توسعۀ اجتماعی-اقتصادی و شاخص‌های موجود توسعه در روستاها بر رفتارهای محیط‌زیستی روستاییان اثر معکوس داشته‌‌اند.