اقدامات فقرزدایانۀ سازمان‌های مردم‌نهاد و واقعیت زندگی فقرا

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران. ایران

2 گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران. ایران

doi
10.22059/jrd.2023.363202.668806
چکیده

نظر به اهمیت‌یافتن نقش سازمان‌ها و به‌ویژه مشارکت سازمان‌های غیردولتی در فعالیت‌های فقرزدایانه و همچنین افزایش نرخ فقر در سال‌های اخیر، هدف مقاله حاضر، مطالعۀ اقدامات انجام‌شده با هدف کاهش فقر در میان تعدادی از سازمان‌های غیردولتی در شهر تهران است. از طرفی دیگر به این پرسش کلیدی پاسخ می‌دهیم که آیا اقدامات مزبور با واقعیات زندگی فقرا همسو هستند یا خیر.روش تحقیق، کیفی از نوع تحلیل مضمون است. نمونه‌گیری تحقیق هدفمند است و مشارکت‌کنندگان در تحقیق درمجموع 29 نفر هستند (در حوزۀ سازمان‌های مردم‌نهاد، مطلعانی که از نزدیک با فقرا در ارتباط بودند و خود فقرا). مبنای نظری پژوهش، عبارت است از: نظریۀ بوم‌شناسی سازمانی، نظریۀ نهادی فقر، رویکرد فضایی فقر، طرد اجتماعی، پیوندهای ضعیف، فقر قابلیتی و تلۀ محرومیت فقرا.مهم‌ترین مضامین به‌دست‌آمده شامل گرفتاری فقرا در آژیر نیازهای روزمره، آسیب‌ها و بحران‌های اجتماعی سنگین در زندگی فقرا، ناآگاهی حقوقی فقرا، شعاع محدود خدمات‌رسانی به فقرا، قلاب کج ماهیگیری و درماندگی از آموزش آن، چالش بیل و خاور: عقب‌افتادگی سازمان از چالش‌های روزمرۀ فقرا است.نتایج نشان می‌دهد واقعیت زندگی فقرا بسیار پیچیده و چالش‌های زندگی فقرا گوناگون است؛ چالش‌هایی که عموماً برنامه‌ها و خدمات سازمان‌های مردم‌نهاد، علی‌رغم تلاش‌های زیاد، با آن‌ها همسو نیستند و از مواجهه با واقعیت‌های مهم زندگی فقرا ناتوان‌اند یا به دلایل مختلف از اقدامات مؤثر امتناع می‌ورزند.