نقش ویژگیهای کانیشناسی رس در شدت فرونشست زمینهای دشت ابرکوه یزد
نویسندگان
doi
چکیده
در دشت ابرکوه یزد پدیدۀ ناخواسته فرونشست و رانش زمین در چندین موقعیت گزارش شده است. مطالعه حاضر مربوط به رانشهای موجود در یک مزرعه پسته در مسیر جاده کمربندی از یزد و نزدیکی ابرکوه، پس از هلال احمر است. پس از ثبت مشاهدات مرفولوژیکی، کار نمونهبرداری از خاک در موقعیتهای نشست زمین انجام شد. آزمایشات معمول خصوصیات فیزیکی و شیمیایی بر روی خاک و رسوبات انجام گرفت. آزمایشات تکمیلی مانند روشهای طیف نگاری فلوئوروسنس اشعه ایکس جهت تشخیص عناصر کل و پراش اشعه ایکس جهت کانی شناسی بر روی نمونههای رس از رسوبات و خاکها صورت گرفت. آنچه میتوان به عنوان یافتههای جدید در این تحقیق اشاره کرد، وجود سازندهای رسوبی دولومیتیدر اقلیم خشک و بیابانی دشت ابرکوه است که گمان عامل کارست در نشست زمین را با تردید مواجه مینماید. وجود دولومیت از طریق آزمایشات شیمیایی و پراش اشعه ایکس اثبات گردید. همچنین ویژگی خاص رسها در این ناحیه به صورت بین لایهایبا ترتیب تصادفی از ایلایت واسمکتیت، توانسته است تا شدت فرونشست زمین را در این ناحیه افزایش دهد. وجود نوسانات سطح آب زیر زمینی به جای تنها افت سطح آب میتواند تاثیر رسها در رانش زمین در این ناحیه را افزایش داده باشد. پیشنهاد میشود تا با افزودن ترکیبات کلسیمدار، پایداری رسها را افزایش داد و واگرایی آنها را کم کرد. همچنین پیشنهاد میگردد تا با چینه شناسی و شناسایی لایههای رس موجود در رسوبات آبرفتی دشت ابرکوه، نقشه پهنه بندی خطر نشست زمین تهیه گردد تا کاربری اراضی و میزان استحصال آب را مدیریت کرد.