طراحی شبکه زنجیره تأمین سبز و حلقه بسته محصولات دارو با استفاده از الگوریتم جستجوی فاخته

نویسندگان

1 نویسنده مسئول: استادیار، گروه مهندسی صنایع، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه مهندسی صنایع، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/sep.2025.2050452.1248
چکیده

شرکت‌های داروسازی به دلیل الزامات نظارتی داخلی، ملی و بین‌المللی و همچنین محدودیت‌های تحمیل‌شده توسط دولت‌ها در زمینه‌هایی نظیر تأمین مواد اولیه، توزیع، نرخ ارز، و شرایط تولید و نگهداری، با چالش‌های پیچیده‌ای در طراحی و مدیریت زنجیره تأمین خود روبه‌رو هستند. طراحی شبکه زنجیره تأمین سبز و حلقه بسته می‌تواند نقش کلیدی در کاهش هزینه‌ها، افزایش کارایی، و کاهش اثرات زیست‌محیطی این صنعت ایفا کند. در این مقاله، مدلی برای طراحی شبکه زنجیره تأمین سبز و حلقه بسته محصولات دارویی ارائه‌شده است که به بررسی مکان‌یابی بهینه مراکز تولید، توزیع، و بازیافت می‌پردازد. مدل پیشنهادی عوامل درون‌سازمانی مانند انتخاب مواد اولیه و فناوری‌های سبز و عوامل بیرونی نظیر مکان‌یابی بهینه و بهینه‌سازی سیستم حمل‌ونقل را در نظر می‌گیرد. هدف این مدل، کاهش هزینه‌های ثابت و جاری، کاهش انتشار آلاینده‌های زیست‌محیطی، و بهبود پایداری زنجیره تأمین است. برای حل مسئله، از مدل‌سازی ریاضی در نرم‌افزار GAMS و الگوریتم فرا ابتکاری جستجوی فاخته (CSA) در نرم‌افزار MATLAB استفاده شده است. این رویکرد با ارائه راه‌حل‌های بهینه و کارآمد برای مسائل پیچیده، نتایج قابل اتکایی به دست داده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که رویکرد پیشنهادی می‌تواند نقش مهمی در بهبود عملکرد و سبز سازی زنجیره تأمین دارو داشته باشد.