فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر به دنبال بررسی جایگاه تساهل و مدارا در جامعه ایران پس از انقلاب اسلامی و به­طور مشخص آراء امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری برآمده است. این پرسش مطرح است که عناصر اصلی جامعه مطلوب اسلامی بر مبنای تساهل و مدارا در آراء رهبران جمهوری اسلامی ایران چه مشخصاتی دارد؟ فرضیه پژوهش این است: در آراء امام خمینی (ره)، تساهل و مدارا باعث نفی خشونت و رفتارهای قهری حاکم شده و در آراء آیت­الله خامنه­ای، تساهل و مدارا نه موضوعاتی مطلق، بلکه امری نسبی و نیازمند تعیین چارچوب در جامعه اسلامی هستند. نتایج تحقیق نشان می­دهد که تساهل و مدارا در اندیشه اسلامی مبتنی بر نوعی رویکرد اخلاقی و سیاسی است که نیازمند تعیین چارچوب برای حراست از اخلاق عمومی جامعه و جلوگیری از نادیده گرفتن احکام شریعت می باشد. بنابراین مدارا و تساهل برخلاف آنچه در رویکرد سکولار مطرح است، بی تفاوت نسبت به سرنوشت اخلاق عمومی جامعه یا ترویج هر اندیشه­ای حتی نفی احکام شریعت نیست. این دو مفهوم نظیر هر اصول دیگری در عرصه سیاسی و اجتماعی، مستلزم در نظر گرفتن اخلاق عمومی، مسؤولیت حکومت اسلامی برای حمایت از ابراز عقیده و دیدگاه مردم از یکسو و فعالیت شهروندان در محدوده­ای است که باعث توهین، سرکوب، کوچک­انگاری و نفی اصول شریعت و اخلاق در جامعه اسلامی نشوند. در مقاله حاضر از روش توصیفی و تحلیلی و ابزار کتابخانه­ای بهره برده می­شود و چارچوب نظری مقاله نیز الگوی مدارای اخلاقی و سیاسی اسلامی است.