فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جامعه مدنی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی دموکراسی، نقشی اساسی در گسترش مشارکت سیاسی و ایجاد شفافیت در دولت‌های رانتیر ایفا می‌کند.  در دولت‌های رانتیر، وابستگی دولت به منابع طبیعی مانند نفت و گاز، نیاز به پاسخگویی به مردم و مشارکت عمومی را کاهش می‌دهد و این مسئله به تمرکز قدرت و گسترش فساد و کاهش شفافیت منجر می‌شود.  بااین‌حال، جامعه مدنی می‌تواند با تقویت آگاهی سیاسی، حمایت از حقوق شهروندی، نظارت بر عملکرد دولت و ایجاد فضای گفت‌وگو، مشارکت سیاسی و فرایندهای دموکراتیک را تقویت کند.  این پژوهش به بررسی چالش‌های جامعه مدنی در کشورهای رانتیر، ازجمله محدودیت‌های قانونی، سرکوب فعالان مدنی، نبود نهادهای مستقل و وابستگی اقتصادی مردم به دولت می‌پردازد و همچنین فرصت‌های موجود برای تقویت نقش جامعه مدنی را مورد توجه قرار می‌دهد.  این پژوهش با رویکرد توصیفی‌تحلیلی در پی پاسخ دادن به این پرسش اساسی است که جامعه مدنی چه نقشی بر مشارکت سیاسی و دموکراسی در دولت‌های رانتیر دارد؟ این پژوهش بر این نکته تأکید دارد که دولت‌های رانتیر به موجب کسب درآمدهای حاصله از منابع و مواهب طبیعی خود را بی‌نیاز مشارکت شهروندان در ساحت‌های مختلف حاکمیتی ازجمله سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و. . .  تصور می‌کند و در جهت کاهش پاسخگویی به شهروندان و عدم احساس نیاز به مشارکت آن‌ها قدم برمی‌دارند که درنهایت این امر موجب فاصله گرفتن شهروندان از مشارکت در تعیین سرنوشت خویش، نحیف شدن دموکراسی و روی کار آمدن دولت‌هایی با ساختار دولت‌های تمامیت‌خواه و کم‌توجهی به رابطه بین شهروندان و دولت و ایجاد چالش‌های جدی در جامعه می‌شوند.