تحلیل جامعه شناختی آثار سیمین دانشور
نویسندگان
1 دکتری زبان و ادبیات فارسی(مربی) دانشگاه فرهنگیان قائمشهر
2 دکتری جامعه شناسی، مربی دانشگاه فرهنگیان
doi
چکیده
این مقاله به روش تطبیقی به بررسی ویژگیهای اجتماعی، کنشهای معنادار فاعلان جمعی، درون مایههای اجتماعی تکرارشونده، شناخت جایگاه طبقاتی نویسنده و بازتاب آن بر پیرنگ و شخصیتهای رمان، ارتباط و تناظر میان ساختار ادبی و ساختار اجتماعی در رمان های دانشور پرداخته است. دانشور دو نوع زندگی را از دو طبقهی مختلف تجربهکردهاست، اما همواره با تحصیلکردگان، روشنفکران و بزرگان علم و ادب همنشین بوده است، این تجربههای طبقاتی در آثار و شخصیتهای داستانهای او تأثیر گذاشتهاند. زنان آثار او، از هر دو طبقهی اجتماع، «اشراف و محروم» هستند. او شخصیتهای داستانهایش رابیشتر از آدم های دور و بر خودش انتخاب کرده است. او در رمانهای متأخر، شخصیتهای زن را از میان دانشجویان و دانشگاهیان برگزیدهاست. سووشون سکوی پرتاب نویسنده برای حرکت در مدار واقعگرایی است. دانشورخط عزیمت اندیشهی زری را از فردگرایی تا جامعه گرایی و از انقیاد تا عصیان ضد روزگار خود و از زنی احساساتی و منفعل تا مرز زنی منطقی و فعال و از عامیانه اندیشی تا پهنهی اندیشههای فلسفی و اجتماعی پیگیری کرده است. در نتیجه عوامل مهمّی چون تحولات اجتماعی و انقلاب بیرونی و درونی و ارتباط وتناظر ساختار ادبی و ساختار اجتماعی آفرینش و تحول شخصیتهای داستان تأثیری به سزا دارد.