ایران و چالش های زیستمحیطی ناشی از پروژه گاپ: بررسی ضمانت مدنی دولت ترکیه در حقوق بین الملل محیط زیست
نویسندگان
1 دانشیار، مرکز تحقیقات سلامت محیط و کار/ دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شاهرود، شاهرود، ایران
2 استادیار گروه حقوق بین الملل دانشکده حقوق،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی،تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه مدیریت محیط زیست،گرایش حقوق، دانشکده کشاورزی آب ،غذا وفراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استاد، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
5 استادیار گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
doi
چکیده
پژوهش به تحلیل مسئولیت غیرکیفری دولت ترکیه در قبال آثار زیستمحیطی فرامرزی این پروژه بر جمهوری اسلامی ایران میپردازد. مسئله اصلی تحقیق آن است که دولت ترکیه، در چارچوب حقوق بینالملل محیط زیست و بر پایه نظریه ضمانت مدنی، تا چه حد در برابر آسیبهای وارده به ایران مسئول تلقی میشود؟ فرضیه پژوهش بر آن است که حتی در نبود تعهدات قراردادی الزامآور میان دو کشور، اصولی نظیر مسئولیت عینی، اصل احتیاط، و قاعده عدم ورود ضرر میتوانند مبنای الزامآور مسئولیت ترکیه نسبت به ایران را شکل دهند. روش تحقیق توصیفیـتحلیلی بوده و بر پایه اسناد بینالمللی، آرای دیوان بینالمللی دادگستری و دادههای تجربی درباره آثار پروژه گاپ بر محیط زیست ایران استوار است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که دولت ترکیه از اجرای الزامات ناشی از ضمانت مدنی در قبال ایران خودداری کرده و با ادامه سیاستهای سدسازی، عدم شفافیت، و بیتوجهی به همکاری پیشگیرانه، اصول بنیادین حقوق بینالملل محیط زیست را نقض نموده است. بر این اساس، جمهوری اسلامی ایران میتواند با استناد به قواعد بینالمللی، نسبت به پیگیری حقوقی و مطالبه جبران خسارات زیستمحیطی اقدام نماید.
