مطالعۀ پیامدهای تغییرات اقلیمی در نقاط روستایی شرق استان اصفهان (دهستان‌های براآن شمالی و جنوبی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی توسعه اجتماعی- روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه توسعه و سیاستگذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jrd.2023.350132.668768
چکیده

مقدمه: در این پژوهش، آثار اجتماعی-اقتصادی و محیط‌زیستی تغییرات اقلیمی بر دو روستا در دهستان‌های براآن شمالی و جنوبی در استان اصفهان، پاسخ جوامع محلی و سیاست‌های دولت، با استفاده از رویکرد جامعۀ مخاطره‌آمیز الریش بک بررسی می‌شود.روش: برای جمع‌آوری اطلاعات، از ابزارهای مشاهده و مصاحبه استفاده شد و با 47 نفر (35 مرد و 12 زن) شامل مطلعان سازمانی، محلی و اهالی روستاها مصاحبه صورت گرفت. برای تحلیل داده‌ها، روش نظریۀ زمینه‌ای به‌کار رفت.یافته­ ها: حاصل تحلیل، استخراج و بازنگری، 157 مفهوم بود که 35 مقوله از این مفاهیم شکل گرفت و مقولۀ محوری «ناپایداری تشدیدشده» برگزیده شد. تغییرات اقلیمی به همراه سوءمدیریت دولتی و برخی اقدامات روستاییان، به منابع محیط‌زیست آسیب زده و آثاری مثل افزایش فقر، تغییر سبک زندگی و آسیب به سلامت مردم را به دنبال داشته است، اما در زمینۀ پیامدهای اجتماعی، مهاجرت فقط در روستای منتخب براآن جنوبی اتفاق افتاده است. همچنین اهالی روستای براآن شمالی منابع آب را به‌صورت مشارکتی مدیریت کرده‌اند که چنین اقداماتی در روستای براآن جنوبی غایب است.نتیجه ­گیری: موقعیت مکانی روستا و نیز وجود روحیۀ مشارکت، دلیل بروز این تفاوت‌ها است. روستای واقع در براآن شمالی که آب‌وهوای مطلوب‌تری دارد، سکونتگاه ثروتمندان شهر اصفهان و محل ایجاد مشاغل خدماتی در روستا شده که مانع مهاجرت روستاییان است. همچنین روحیۀ مشارکتی ساکنان در مدیریت منابع آب نمایان شده است.