کاربرد هوش مصنوعی در شبیهسازی توزیع مکانی چگالی برف در مناطق نیمه خشک (مطالعة موردی: سرشاخههای دشت یزد - اردکان)
نویسندگان
1 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه اردکان
2 دانشجوی کارشناس ارشد آبخیزداری دانشگاه یزد
doi
چکیده
مناطق خشک و نیمهخشک همواره با بحران آب مواجه بودهاند، به همین دلیل ذخایر هرچند اندک برفی در سرشاخههای کوهستانی این مناطق، نقش شایان توجهی در تغذیه و تعادل هیدرولوژیکی مناطق مذکور ایفا میکنند. چگالی برف از جمله پارامترهایی است که به عنوان پارامتر مبدل عمق برف به آب معادل برف، اهمیت فراوانی دارد. در این مقاله، کارآیی یکی از روشهای هوش مصنوعی در شبیهسازی پراکنش مکانی چگالی برف در یکی از سرشاخههای دشت یزد – اردکان ارزیابی شده است. به همین منظور، ابتدا دادههای چگالی برف با استفاده از نمونهبردار مدل مونت ـ رز در 216 نقطه از منطقة سخوید یزد برداشت گردید. سپس با استفاده از مدل رقومی ارتفاع و در محیط جغرافیایی ساگا 32 پارامتر ژئومرفومتری، به عنوان دادههای ورودی استخراج شد. الگوریتم مورد استفاده در هوش مصنوعی، شبکة عصبی مصنوعی بوده که جهت دستیابی بهینه به آن، مدلها و توابع متفاوت با آرایش نورونهای مختلفی بررسی گردیدند. بهترین شبکه به صورت 1-9-32 و حاوی مدل پرسپترون چند لایه و با الگوریتم پس انتشار خطاو تابع فعالیّت سیگموئید و خروجی خطی بود. نتایج پژوهش نشان داد که میزان ضریب همبستگی دادههای مشاهداتی و برآورد شده 86 درصد و مجذور میانگین مربع خطا برابر 1/5 است. بدینترتیب استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی به خوبی توانسته است توزیع مکانی چگالی برف را برآورد نماید.