هرمنوتیک دین در خوانش اگزیستانسیالیستی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دماوند، دماوند، ایران.

2 استادیار بخش حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.

doi
10.22091/cpl.2025.12964.1055
چکیده

 دین به‌عنوان هنجار، پیامی الهی برای بشر فراسوی زمان و مکان است و بستر تحقق این هنجار، زندگی این‌جهانی بشر است. زندگی در این جهان متضمن رویدادهای متغیر است؛ ازاین‌رو، توان پاسخگویی دین در مسائل مستحدثه امری ضروری است تا بدین‌سان تحقق دین در زندگی اینجا و اکنون میسر شود. در این مقاله بر آنیم تا به تفسیری از دین بپردازیم که دانش هرمنوتیک با به رسمیت شناختن جایگاه انسان به‌عنوان فهمندهٔ متن برای ما میسر ساخته است. همچنین در این مقاله بر آنیم تا با بهره‌گیری از رویکرد فلاسفه اگزیستانسیالیست از قرن نوزدهم به بعد و جایگاهی که ایشان برای انسان در مقام موجودی که در حال «شدن» است، قائل است، به تفسیری از دین بپردازیم که به نظر می‌رسد نقش دین را در پاسخگویی به مسائلی که ادله لفظی مستقیمی ندارند، به‌گونه‌ای متفاوت ارزیابی می‌کند که درنهایت به تلقی از دین می‌انجامد که به نظر نگارنده،اخلاقی‌ترین، امیدوارانه‌ترین، مسئولانه‌ترین و پویاترین تفسیر از دین در راستای تغییر انسان خواهد بود. در این تلقی از دین، ضمن اذعان به نقش مفسر، گوهر دین از پوسته دین تفکیک و احکام دین در راستای اهداف دین تفسیر می‌شود و از سوی دیگر، دین از حوزهٔ اعتقادی صرف خارج و به زندگی عملی وارد می‌شود. دین در این معنا دینی پویا و حاکم بر تمام زندگی است؛ اما نه در نقش یک قیم، بلکه تمام هدف دین در این معنا بیدار کردن قوهٔ تشخیص آدمی است.