فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: نابرابری فضایی در کشورهای درحال‌توسعه، موضوعی است که ذهن بسیاری از سیاست‌گذاران و پژوهشگران را به خود مشغول کرده است و می‌تواند سبب مواردی مانند دوگانگی‌های منطقه‌ای، جابه‌جایی سرمایه و نیروی کار، تراکم جغرافیایی فقر و محرومیت و... شود؛ بنابراین در این پژوهش به سنجش ابعاد نابرابری فضایی در میان شهرستان‌های ایران پرداخته می‌شود.روش: به‌منظور سنجش نابرابری فضایی در بین شهرستان‌های کشور از داده‌های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395 و سالنامه‌های آماری استان‌ها استفاده شد. وزن‌دهی و ترکیب شاخص‌ها و ساخت نابرابری فضایی به کمک تحلیل‌عاملی صورت گرفت. برای نشان‌دادن پهنه‌بندی و سطح‌بندی شهرستان‌ها براساس ابعاد نابرابری نیز از نرم‌افزار Arc Pro استفاده شد.یافته­ ها: مطابق یافته‌ها، در میان شهرستان‌های کشور نابرابری فضایی وجود دارد. این نابرابری‌ها به‌خصوص در شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی به‌گونه‌ای است که شهرستان‌های واقع در مناطق مرزی (به‌جز مناطق شمالی) به نسبت شهرستان‌های واقع در مرکز کشور نابرابری فضایی بیشتری دارند. در میان مناطق با نابرابری بالا، نیمۀ شرقی به‌خصوص جنوب شرق و شمال شرق و سپس غرب و شمال غرب و جنوب غرب کشور قرار دارند. در میان شاخص‌ها، فقط در شاخص وضعیت ساختار جمعیتی، شرایط به نفع شهرستان‌های واقع در مناطق مرزی است. در شاخص زیست‌محیطی نیز نوار غربی و شمال غرب و شمال کشور از وضعیت مطلوبی برخوردارند.نتیجه­ گیری: نتایج این تحقیق نشان می دهد که با نابرابری های فضایی بین شهرستان­های کشور مواجه هستیم. این نابرابری­ها در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی، ساختار جمعیت و تراکم جمعیت وجود دارد. علاوه بر این، مناطق کشور که اغلب مناطق مرزی و پیرامونی کشور هستند، نسبت به مناطق مرکزی کشور نابرابری بیشتری دارند. همچنین با توجه به اینکه این مناطق جزو اولین مناطق مهاجرتی کشور هستند، توجه و برنامه‌ریزی‌های عملی برای رفع نابرابری‌های فضایی داخلی ایران ضروری است.