فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فعالیت‌های تجاری غیررسمی در نواحی مرزی، ماهیتی مخاطره‌آمیز و چالش‌برانگیز دارند. نحوۀ مواجهه با مخاطرات و چالش‌های این پدیده و تداوم این فعالیت‌ها نیازمند به‌کارگیری قواعد و روش‌های خاصی است. هدف از این پژوهش، مطالعۀ شیوه‌های مواجهه با مخاطرات و چگونگی بقا و تداوم فعالیت‌های تجاری غیررسمی در نواحی مرزی سقز و بانه توسط فعالان دخیل در این عرصه است. از روش مردم‌نگاری و فن مصاحبه و مشاهده برای گردآوری داده‌ها استفاده شد. از طریق روش نمونه‌گیری هدفمند مصاحبه، با 55 نفر از مطلعان کلیدی (شامل کولبران، کاسبان عمده، کاسب‌کاران سطح خرد و رانندگان) به عمل آمد تا اشباع نظری حاصل شود. با استناد به نظر پاسخگویان، ده مقولۀ محوری به این شرح به دست آمده است: محیط طبیعی ابزارگریز، اتکا به مهارت‌ها و توانمندی‌های شخصی، حمایت و یکپارچگی گروهی، نوآوری و خلاقیت، کاربست ترفندهای راهبردی، توافق با مأموران، مشروعیت اجتماعی-فرهنگی کالا، توسل ابزاری به باورهای دینی، انتفاع و سودانگاری شخصی، و مقاومت‌های قهری و توسل به خشونت. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد این ترفندها که از آن‌ها می‌توان به‌عنوان «راهبردهای بقا و تداوم فعالیت‌های تجاری غیررسمی در نواحی مرزی» نام برد، محصول تجارب زیسته، شرایط اقتصادی-اجتماعی، ساختار طبیعی مناطق مرزی و منابع و امکانات در دسترس هستند؛ بنابراین شانس‌ها و فرصت‌های را در اختیار فعالان می‌نهند و تاب‌آوری آنان را در برابر پیامدهای احتمالی مخاطرات افزایش می‌دهند.