تضاد منافع آمریکا و روسیه بر سر خطوط لوله گاز و پیامدهای ان برای سیاست انرژی ایران

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه القاسم گرین، عراق

2 دانشجوی مقطع دکتری رشته روابط بین الملل، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران

3 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران

4 استادیار گروه علوم سیاسی وروابط بین الملل ، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران

doi
چکیده

تأمین انرژی اروپا توسط روسیه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین حوزه‌های مناقشه میان مسکو و واشنگتن مطرح است. روسیه از صادرات انرژی به‌مثابه ابزاری راهبردی برای اعمال نفوذ در اروپا بهره می‌گیرد، در حالی‌که ایالات متحده این وابستگی را تهدیدی علیه موازنه قدرت تلقی کرده و در پی کاهش آن است. از دیدگاه آمریکا، یکی از راهکارهای تحقق این هدف، بهره‌گیری از کشورهای جایگزین مانند ایران است که از ذخایر غنی انرژی و موقعیت ژئوپلیتیک ویژه‌ای برخوردار است؛ هرچند خود ایران نیز به‌دلیل تنش‌های سیاسی با آمریکا در معرض تحریم‌های بین‌المللی قرار دارد. پژوهش حاضر به این پرسش می‌پردازد که تضاد منافع آمریکا و روسیه بر سر انرژی و خطوط لوله گاز، چه پیامدهایی برای سیاست انرژی ایران به همراه خواهد داشت؟ بر اساس فرضیه تحقیق، در صورتی‌که ایران بتواند از شکاف میان غرب و روسیه بهره‌برداری کرده و دیپلماسی انرژی خود را فعال نماید، می‌تواند به‌عنوان یک گزینه جایگزین برای تأمین انرژی اروپا مطرح شود و حتی زمینه بازنگری آمریکا در سیاست‌های تحریمی خود نسبت به ایران فراهم آید. مقاله با بهره‌گیری از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و داده‌های کتابخانه‌ای، تلاش دارد تا با تکیه بر چارچوب نظری رئالیسم نئوکلاسیک، جایگاه احتمالی ایران را در معادلات آینده انرژی منطقه‌ای و بین‌المللی تحلیل کند.