بررسی تأثیر سرمایه های معیشتی بر نگرش زیست محیطی خانوارهای روستایی (مورد مطالعه: شهرستان سلسله)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

3 استادیار گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

doi
10.22059/jrd.2022.342446.668724
چکیده

عامل فقر به واسطه­ فشار بر منابع محیطی و بهره­ برداری غیراصولی و ناپایدار از آن یکی از عوامل مهم تخریب محیط­ زیست در کشورهای در حال توسعه محسوب می ­شود. راه­ حل بحران­ های زیست­ محیطی در تغییر رفتار انسان­ ها به سمت و سوی ابعاد طبیعت­ گرایانه نهفته است. دستیابی به تغییرات رفتاری در ارتباط با محیط زیست، نیازمند شناخت نگرش افراد و توانمندسازی آنان است. بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر سرمایه­ های معیشتی بر نگرش زیست‌محیطی مردم روستایی شهرستان سلسله بود. این تحقیق کاربردی و به روش توصیفی -همبستگی انجام گرفت. جامعه آماری پژوهش سرپرستان خانوارهای روستایی شهرستان سلسله بودند (10888=N) که با استفاده از جدول کرجسی- مورگان، حجم نمونه­ی آماری 379 نفر محاسبه گردید. به منظور دستیابی به نمونه ­ها در این پژوهش، از روش نمونه­ گیری چند مرحله ­ای استفاده گردید. نتایج پژوهش حاکی از وجود نگرش زیست­ محیطی ضعیف در بین روستاییان بود. نتایج ضریب همبستگی حاکی از وجود رابطه­ی مثبت و معنی­داری بین سرمایه ­های معیشتی با نگرش زیست­م حیطی روستاییان بود. بنابراین مشخص شد که تقویت سرمایه ­های معیشتی منجر به شکل­ گیری بیشتر رفتارهای مسئولانه زیست­ محیطی خواهد شد. نتایج حاصل از رگرسیون خطی چندگانه نشان داد که از بین سرمایه­ های معیشتی، سرمایه­ مالی و فیزیکی مهم­ترین تبیین ­کننده ­­های نگرش زیست­ محیطی روستاییان بودند. به عبارتی، با افزایش میزان سرمایه ­های مالی و فیزیکی رفتارهای زیست­ محیطی مسئولانه ترویج یافته و در پی آن از تخریب محیط ­زیست در نواحی روستایی کاسته خواهد شد. براساس یافته­ های پژوهش پیشنهاد می­ شود به منظور بهبود نگرش زیست­ محیطی روستاییان، از طرف سازمان­های ذی ربط نسبت به اجرای برنامه ­های آموزشی در زمینه بحران­ های زیست­ محیطی و چگونگی محافظت از آن برگزار شود. همچنین با توجه به اینکه شبکه­ های اجتماعی در حال حاضر توسط اکثریت روستاییان استفاده می­ شود لذا می ­توان از پتانسیل­ های این شبکه­ ها نهایت استفاده را برد. بنابراین نیاز است که در این زمینه برنامه ­ریزی و تمهیدات لازم اتخاذ شود. سرمایه­ های مالی و فیزیکی، از مهم­ترین عوامل تاثیرگذار بر نگرش زیست­ محیطی روستاییان بودند. از این رو وضعیت دسترسی خانوارهای روستایی به منابع مالی از قبیل اختصاص وام­ هایی با بهره­ کم و اقساط بلندمدت باید مورد توجه قرار گیرد.