بررسی عوامل مؤثر بر موفقیت تعاونی ها در ایران: مطالعهای فراتحلیل
نویسندگان
1 استادیار گروه جامعهشناسی، دانشگاه اراک
2 دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه فردوسی مشهد
3 استادیار گروه توسعه روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
4 دانشیار گروه جامعهشناسی دانشگاه تهران
5 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.22059/jrd.2022.340085.668708چکیده
تعاونی ها می توانند زمینۀ مناسب برای توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در جامعه را فراهم کنند. با درنظرگرفتن فراوانی و تنوع پژوهشهای انجامشده در زمینۀ موفقیت تعاونیها در ایران، انجامدادن تحقیقات ترکیبی نظیر فراتحلیل در این حوزه ضروری به نظر میرسد. سؤال پژوهش حاضر این است که در تحقیقات انجامشده چه عواملی بر موفقیت تعاونیها در جامعۀ ایران بیشترین تأثیر را میگذارند؟ این پژوهش با روش فراتحلیل انجام شده است. جامعۀ آماری تحقیق همۀ تحقیقات معتبر علمی (شامل مقالات، طرحهای پژوهشی و پایان نامه) بودند که در سالهای 1380 تا 1399 با موضوع موفقیت تعاونیها منتشر شدند. براساس معیارهای ورود مطالعات به پژوهش و خروج از آن، 50 پژوهش انتخاب شدند و با نرمافزار جامع فراتحلیلِ CMA2 تحلیل شدند. یافتهها نشان داد در تحقیقات مرورشده، متغیرهای مستقل در چهار دستۀ اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی و ساختاری-قانونی قرار میگیرند. در دستۀ اجتماعی، متغیرهای اعتماد اجتماعی و مشارکت اعضا بهترتیب با اندازۀ اثر 66/0 و 43/0 بیشترین تأثیر را بر موفقیت تعاونیها میگذارند. در دستۀ مدیریتی، متغیرهای روابط و همکاری تعاونیها و همچنین سابقۀ اعضا و مدیران بهترتیب با اندازۀ اثر 45/0 و 36/0 بیشترین تأثیر را بر موفقیت تعاونیها دارند. در دستۀ اقتصادی، متغیر سرمایۀ تعاونیها با اندازۀ اثر 33/0 بیشترین تأثیر را بر موفقیت تعاونیها دارد. بیشترین تأثیر متغیرهای دستۀ ساختاری-قانونی عبارت است از: دانش و آگاهی دربارۀ تعاونیها و عملکرد ادارۀ تعاون منطقه بهترتیب با اندازۀ اثر 49/0 و 40/0. مدل نهایی مستخرج از نتایج تحقیق نشان داد که ابتدا عوامل ساختاری-قانونی و سپس عوامل اجتماعی میتوانند نقش مهمی در عوامل مدیریتی و اقتصادی و درنهایت موفقیت تعاونیها داشته باشند.