بررسی عوامل مؤثر بر موفقیت تعاونی ها در ایران: مطالعه‌ای فراتحلیل

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه اراک

2 دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه فردوسی مشهد

3 استادیار گروه توسعه روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

4 دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران

5 دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22059/jrd.2022.340085.668708
چکیده

تعاونی ­ها می­ توانند زمینۀ مناسب برای توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی در جامعه را فراهم کنند. با درنظرگرفتن فراوانی و تنوع پژوهش‌های انجام‌شده در زمینۀ موفقیت تعاونی‌ها در ایران، انجام‌دادن تحقیقات ترکیبی نظیر فراتحلیل در این حوزه ضروری به نظر می­رسد. سؤال پژوهش حاضر این است که در تحقیقات انجام‌شده چه عواملی بر موفقیت تعاونی­ها در جامعۀ ایران بیشترین تأثیر را می­گذارند؟ این پژوهش با روش فراتحلیل انجام شده است. جامعۀ آماری تحقیق همۀ تحقیقات معتبر علمی (شامل مقالات، طرح­های پژوهشی و پایان نامه) بودند که در سال­های 1380 تا 1399 با موضوع موفقیت تعاونی­ها منتشر شدند. براساس معیارهای ورود مطالعات به پژوهش و خروج از آن، 50 پژوهش انتخاب شدند و با نرم­افزار جامع فراتحلیلِ CMA2 تحلیل شدند. یافته­ها نشان داد در تحقیقات مرورشده، متغیرهای مستقل در چهار دستۀ اجتماعی، اقتصادی، مدیریتی و ساختاری-قانونی قرار می‌گیرند. در دستۀ اجتماعی، متغیرهای اعتماد اجتماعی و مشارکت اعضا به‌ترتیب با اندازۀ اثر 66/0 و 43/0 بیشترین تأثیر را بر موفقیت تعاونی­ها می­گذارند. در دستۀ مدیریتی، متغیرهای روابط و همکاری تعاونی­ها و همچنین سابقۀ اعضا و مدیران به‌ترتیب با اندازۀ اثر 45/0 و 36/0 بیشترین تأثیر را بر موفقیت تعاونی­ها دارند. در دستۀ اقتصادی، متغیر سرمایۀ تعاونی­ها با اندازۀ اثر 33/0 بیشترین تأثیر را بر موفقیت تعاونی­ها دارد. بیشترین تأثیر متغیرهای دستۀ ساختاری-قانونی عبارت است از: دانش و آگاهی دربارۀ تعاونی­ها و عملکرد ادارۀ تعاون منطقه به‌ترتیب با اندازۀ اثر 49/0 و 40/0. مدل نهایی مستخرج از نتایج تحقیق نشان داد که ابتدا عوامل ساختاری-قانونی و سپس عوامل اجتماعی می­توانند نقش مهمی در عوامل مدیریتی و اقتصادی و درنهایت موفقیت تعاونی­ها داشته باشند.