تحلیل زمینه‌ای شکست کارکردهای تعاونی مرزنشینان استان کردستان در بستر اقتصاد غیررسمی مرزی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه کردستان

2 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

3 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه خوارزمی

doi
10.22059/jrd.2022.344882.668736
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل زمینه‌ای سازوکارهای شکست کارکردهای تعاونی‌های مرزنشین استان کردستان انجام گرفته است. برای تحقق این امر، با از اشباع نظری حاصل از داده‌های مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌یافته، با ۴۱ نفر از اعضای هیئت‌مدیره و مدیرعامل تعاونی‌های مرزنشین چهار شهرستان مرزی استان کردستان مصاحبه به‌عمل آمد. نتایج نشان از وجود شرایط توسعه‌نیافتگی مرزی ناشی از ضعف زیرساخت‌های ارتباطی و اقتصادی دارد. شرایط علی و مداخله‌ای شکست تعاونی‌ها در اقتصاد غیررسمی مرز نشان داد سیطرۀ سیاست‌های متناقض نهادهای دولتی و مشارکت‌نداشتن و ناآگاهی اعضا از تعاونی‌ها، شرایط این شکست را فراهم آورده است. این وضعیت، ناکارایی و ضعف تعاونی‌ها را نشان می‌دهد که در پیامدها و آسیب‌های اجتماعی اقتصادی پیش‌رو قابل‌بحث است. شکست کارکردی تعاونی‌ها سبب پیامدهایی از جمله شکست طرح کارت مرزنشینی و کارت سوخت، بی‌توجهی به اشتغال مرزنشینان، کولبری و آسیب‌های آن، کاهش ماندگاری روستانشینان در مناطق مرزی، اضمحلال اقتصاد محلی و مشکلات شدید اقتصادی و همچنین کاهش اعتماد اجتماعی در دو بعد نهادی و مردمی شده است؛ بنابراین می‌توان برای ماندگاری و ارتقای جایگاه و نقش تعاونی‌ها، به اتخاذ راهکارهای حمایتی و نظارتی دولتی، تقویت مشارکت عمومی جامعۀ روستایی و تقویت بنیۀ مالی تعاونی پرداخت